كار آسانى نيست . اگر در ايالت چينى هونان مردى با اراده و مسافرى باهوش به دنيا نيامده بود ، اين كار نهايت مشكلى بود « 1 » ، وى همان مسافر بودايى هيون تسنگ است ، كه معلومات مهمى را دربارهء اوضاع جغرافى و دينى و سياسى افغانستان در سفرنامهء خويش سى - يو - كى فراهم آورده است ، و قرار جدوليكه كننگهم ترتيب كرده ، تاريخهاى سفرش در نقاط افغانستان چنين است :
در راه حركت به طرف هند در سمرقند 5 مارچ 630 م - 8 ه
خلم
HO - LIN
20 مارچ 630 م - 8 ه
بلخ
PO - HO
20 اپريل 630 م - 9 ه
باميان
FAN - YEN - NA
30 اپريل 630 - 9 ه
كاپيسا
KAPISA
10 مى 630 م - 9 ه
لمغان
LAN - PO
15 اگست 630 م - 9 ه
نگرههاره ( ننگرهار )
NA - KIE - LO - HO
20 اگست 630 م - 9 ه
گندهارا
KIEN - TO - LO
1 نومبر 630 م - 9 ه
اوده خنده ( ويهند )
UDA - KHANDA
1 دسمبر 630 م - 9 ه
اوديانه
UDYANA
( شمال مردان ) 1 جنورى 631 م - 9 ه
سواستو
SU - FA - SA - TO
درياى سوات 1 مارچ 631 م - 9 ه
تكسيلا
TA - CHA - SHI - LO
1 اپريل 631 م - 10 ه
بعد ازين هيون تسنگ به كشمير و هند ميرود ، و چهارده سال پس در راه بازگشت از راه جالندر به تكسيلا ميرسد ، 15 دسمبر 643 م - 23 ه
گذشتن از اندوس بر فيل و توقف در ويهند 25 دسمبر 643 م - 23 ه
رسيدن به لغمان با شاه در يك ماه ، 15 مارچ 644 م - 24 - ه
فلنه ( بنون ) 15 جون 644 م - 24 ه
اوپوكين ( افغان - پختيا ) 20 جون 644 م - 24 ه
هامش
( 1 ) - تمدن ايرانى 398