اعين را بحيث والى آيندهء خراسان معين كرد ، و هيئت تفتيش و قاضيان در سنه 191 ه دارائى على را هشتاد مليون درهم شمردند ، در حالى كه سى مليون درهم را عيسى پسر على در يكى از باغهاى خانهء خود در بلخ نهفته بود ، و هنگاميكه امر مصادرهء اين اموال هنگفت داده شد ، آن را بوسيلهء يك هزار و پانصد اشتر به جرجان بحضور هارون الرشيد حمل كردند . « 1 »
بهر صورت شكايت خراسان از اوضاع على به نهايت رسيد ، و بقول طبرى چون او حسين بن مصعب ( يكى از رجال بزرگ پوشنگ ) را ناسزا گفت ، و ملحد بن ملحدش خطاب ، و بمرگش تهديد كرد ، حسين هم شكايت را بدربار خلافت برد ، و در آخر هارون خليفه آنقدر بر على براشفت ، كه فرمان خشم آگينى را بقلم خود در عزلش نوشت و او را روسپىزاده گفت . « 2 »
بدين ترتيب على بن عيسى از خراسان معزول و جاى او را در سنه 191 ه هرثمه گرفت ، و بمرو آمد ، و على را به حضور هارون فرستاد ، و خليفه در ماه صفر 193 ه از جرجان به طوس آمد ، و پسر خود مامون را به مرو فرستاد ، و چون بيمار بود ، در نصف شب شنبه 3 جمادى الاخرى ( 193 ه ) در طوس بمرد ، و در همين شهر در دهكدهء سناباد ( مشهد ما بعد ) مدفون گرديد .
مقصد از آمدن خليفه هارون الرشيد به طوس اين بود ، كه تا از نزديك اوضاع مشوش خراسان را مطالعه نمايد ، و به چارهء كار حمزه سردار تا زنده و دلير سيستانى بپردازد ، درين اوقات هرثمه بن اعين از طرف خود سيف بن عثمان طارابى را بر سيستان گماشت ، ولى اين شخص از بيم حمزه به زرنج نيامد ، و بفراه و بست رفت ، از آنجا لشكرى فراهم آورد ، و ابو العريان عيار سيستانى را هم با خود يار گردانيد . كه سرهنگى جنگى بود ، ايشان در سنه 192 ه در سيستان با محمد بن حضين جنگ كردند ، ولى هزيمت ديدند ، و بعد ازين چون صالح حماد به حرب خوارج برامد ، او هم با لشكريانش كشته شد ، و سيف بن عثمان والى سيستان هم
هامش
( 1 ) - طبرى 6 / 512
( 2 ) - طبرى 6 / 514