جز بازرگانان را بدان راهى نباشد ، و از ان هليله كابلى كلان را مىآورند « 1 »
فضل علاوه بر فتوح و اعادهء امنيت ، بيك سلسله كارهاى نافع ديگر هم در خراسان دست زد كه آن عبارت بود از :
كارهاى فضل برمكى :
1 / بناى مساجد و رباطها و حوضحا براى رفاه عامه « 2 » كه از انجمله مسجد بخارا را وسعت داد ، و مبالغ هنگفتى را براى بناى آن بخشيد . و در شبهاى رمضان در مساجد چراغها و قنديلها نصب كرد ، و در شهر بلخ جويى بيرون آورد ، و در تمام خراسان مساجد بسيار و كاروانسراها را بنا كرد « 3 » و هم در گوشهء معبد قديم نوبهار بلخ كه اجدادش متوليان آن بودند مسجدى را ساخت . « 4 »
2 / تشكيل يك لشكر خاص خراسانى كه عدد ايشان به پنجصد هزار ميرسيد ، و بيست هزار نفر ازين لشكر ببغداد آورده شد ، كه در ان شهر بنام كرنبيه مشهور شدند ، و ديگران در خراسان بنامهاى خاص در دفاتر آنجا باقى ماندند ، و مروان بن ابى حفصه را درين باره شعريست كه درين بيت به عدد اين لشكر اشارت نمايد :
اثبت خمس مئين فى عدادهم * من الالوف التى احصت لك الكتب « 5 »
3 / در استيفاى خراج و حقوق دولت كوشيد ، چنانچه نزد ابراهيم بن جبريل از خراج سيستان چهار مليون درهم موجود بود ، در حالى كه هفت مليون درهم از وجوه ديگر فراهم آمده بود .
4 / بسعى فضل برمكى ، در خراسان امنيت تام حاصل آمد ، و دستههاى مخالف دولت عباسى از بين رفتند ، و مخصوصا فتوح او در كوهسار كابل و بركندن آتش شاه بهار ( معبد كابل كه شرح آن گذشت ) از كارهائى است كه او را در عالم
هامش
( 1 ) - البلدان يعقوبى 52
( 2 ) - طبرى 6 / 462
( 3 ) - تاريخ آل برمك 20 و تاريخ بخارا 59
( 4 ) - وفيات الاعيان 409
( 5 ) - طبرى 6 / 462