« خالد برمكى با عطاء و سخا و رأفت و برو و فاسر آمد جهانيان بود . . . اساس دولت آل عباس در مركز خلافت او نهاد « 1 » »
گفتيم كه وزير آل محمد بو سلمه خلال در كوفه مويد خلافت عباسيان بود ، ولى اين شخص همدانى در بين اهل كوفه آنقدر نفوذ نداشت كه خود عامل اين كار گردد ، و يا اينكه سيطرهء خراسانى در ان شهر عربى هم آنقدر قوى و استوار بود ، كه بو سلمه بدامن بو مسلم چنگ زد ، و درينجاست كه ما رشتهء سخن را به ابو على محمد بلعمى وزير منصور اول سامانى ( 229 - 325 ه ) ميدهيم ، كه چگونه اوضاع اين دوره را به حوالت تاريخ معتبر طبرى روشن مىسازد ؟ :
« و كار ابو مسلم هر روز بالا همىگرفت و بيم او اندر دلهاى مردمان همىافتاد ، و او را يارى هميكردند ، و ايدون گويند كه بر منبرها كه خطبه كردندى گفتندى . اللهم اصلح الامير امين آل محمد صلى اللّه عليه و سلم . . . و مردمان به خراسان ميل به ابو مسلم كردندى ، و فرمان او بردندى ، و خراج به دو دادندى . . . حسن بن قحطبه بكوفه اندر شد با افزون از سى هزار مرد ، و ابو سلمه بن حفص بن سليمان الخلال و او را وزير آل محمد گفتند آنجا بود ، و ابو سلمه بنزديك پسر قحطبه شد چون حسن او را بديد برخاست . . .
ابو سلمه برنشست و حسن نيز با او برنشست و فرمود كه مردمان برو گرد آمدند اندر مزگت « 2 » . هيچ بزرگوارى و هاشمى نبود كه در آن روز در مزگت جامع حاضر نبود ، و خلق ندانستند كه ايشان را از بهر چه همىخوانند و چه خواهند كرد ؟ . . .
هامش
( 1 ) - تواريخ آل برمك از عبد الجليل يزدى تاليف 762 ه در مجلد دوم منتخب ادبيات ايران 1 تا 54
( 2 ) - مزگت : مسجد