انقلابى كه بو مسلم آن را بوجود آورد ، و عباسيان را به تخت شاهى رسانيد ، در خراسان منشأ حركتى گرديد ، كه بساط سلطهء عربى را ازين سرزمين برچيد ، و ما بعد ازين دامنهء اين حركات ملى را در خراسان تا وقتى مىبينيم ، كه بوسيلهء آل طاهر پوشنگى اساس يك حكومت ملى درينجا گذاشته مىشود ، و تمام اين نهضتها و جنبشها براى اين بود كه خراسانيان از سلطه تازيان نجات يابند ، و حتى ابراهيم امام عباسى كه خود از اشراف هاشميان عرب بود ، چون روحيهء ضد عرب را درينجا مىديد ، بارى به بو مسلم در نامهيى نوشت كه « در خراسان تمام عربىگويان را بكشد » « 1 » و نتيجهء اين حركات ملى اين شد ، كه بقول ادوارد براون : قومى كه تابع و خراج گذار ، و مورد نفرت و اهانت بود ، على الفور بر اثر اين انقلاب از حضيض ذلت باوج عزت رسيد ، و در راس عالىترين و متنفذترين مشاغل و مقامات فرماندهى قرار گرفت « 2 » و نفوذ خراسانيان در عصر عباسيان بدرجهيى بود ، كه بو ريحان البيرونى عباسيان را خراسانى مىنامد ، و اين سلسله را خلفاى شرقى مىخواند . « 3 » براى برانداختن سيطرهء امويان دو نفر خراسانى در خارج و داخل كوفه كار ميكردند ، از خارج بو مسلم و نفوذ فكرى و لشكرى او بود كه متوجه كوفه گرديد ، اما در داخل پايتخت نيز خالد بن برمك ( جد دودمان برمكيان ) با ثروت فراوان و كياست و دهاء وجود داشت ، كه با فكر هموطن خود بو مسلم همراه بود ، و با برادران خويش بطرفدارى آل عباس كار ميكرد . « 4 »
چون خالد بن برمك از لشكركشان و سپه سالاران دلير و نامى دربار اموى بود ، و ميلش به دودمان عباسى و آل محمد در تبديل خلافت اهميتى داشت ، بنابر ان او را هم از كسانى شمردهاند ، كه موسسان خلافت آل عباس بودند ، و درين باره عبد الجليل يزدى از ابو القاسم بن غسان چنين روايت كند :
هامش
( 1 ) - طبرى 6 / 79
( 2 ) - تاريخ ادبى ايران 1 / 360
( 3 ) - همين كتاب به حوالت آثار الباقيه
( 4 ) - برمكيان 50