2 - ظهور ابو مسلم خراسانى
در سالهاى اخير قرن اول هجرى ، تحريك پنهانى خلافت آل عباس در بلاد مملكت اموى نضج گرفته بود ، و محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس كه از خاندان عم حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله و از وجوه بنى هاشم بود ، در رأس اين حركت سياسى واقع بود . وى در سنه 100 ه هنگاميكه خليفه عمر بن عبد العزيز بر مسند خلافت نشسته بود ، دوازده نفر نقيب خود را تعيين كرد ، كه در آن جمله يكى مرد خراسانى ابو على شبل بن طهمان هروى داماد بو مسلم بود ، وى از موالى بنى حنيفه بشمار ميرفت ، و محمد بن على كه مدعى خلافت بود ، به هفتاد نفر از مشاهير كشور اسلامى نامهها داد ، و بوسيلهء ايشان مردم را به بيعت خود و اهل بيت خويش فراخواند ، و محمد بن خنيس و ابو محمد صادق و ابا عكرمهء سراج و حيان عطار را به خراسان براى تبليغ و دعوت مردم فرستاد ، و اين نخستين دعوتى بود كه براى خلافت آل عباس به عمل آمد « 1 »
چون اين داعيان آل عباس به خراسان رسيدند ، در سنه 102 ه راپور دعوت آنها بوسيلهء عمرو بن بحير تميمى به سعيد خذينه حكمران اموى رسيد ، چون خذينه آنها را جلب كرد ، و در صدد تحقيق احوال ايشان برآمد ، گفتند براى بازرگانى آمدهايم ، و برين مقصد جمعى از هل خراسان از مردم ربيعه و يمن هم شهادت دادند « 2 » و داعيان مذكور نجات يافتند . اما در سنه 118 ه چون عمار بن يزيد بسردارى پيروان آل عباس به خراسان فرستاده شد ، وى در مرو نام خود را تبديل كرده و به خداش
هامش
( 1 ) - طبرى 5 / 316
( 2 ) - طبرى 5 / 358