و دوبار هزار هزار درم ( دو مليون ) بپذيرفت كه هر سال بفرستد ، و يك ساله را نقد فرستاد اندر ذى الحجه سال 94 ه « 1 »
اندرين ميانه حجاج بن يوسف در سنه 95 ه و وليد بن عبد الملك پادشاه اموى در سنه 96 ه از جهان رفتند ، و قتيبه نيز در همين سال 96 ه در فرغانه كشته شد ، پس سليمان بن عبد الملك پادشاه اموى دمشق در سال 97 ه يزيد بن مهلب را بر عراق و خراسان و برادرش مدرك بن مهلب را بر سيستان والى گردانيد ، مدرك در سيستان ديرگاه بماند ، ولى چون رتبيل او را وقعى نداد ، و باژ را نپرداخت ، يزيد برادر خود را از سيستان عزل كرد ، و بجايش پسر خود معاويه بن يزيد را درينجا گماشت ، معاويه با مردمان سيستان نيكوئى كرد ، و رتبيل نيز مقدارى را از باژ پرداخت ، و او تا مرگ سليمان و خلافت حضرت عمر بن عبد العزيز سال 99 ه درينجا بماند . « 2 »
اما رتبيل فرماندهء زابلستان ، بعد ازين آزاد ماند ، و بقول بلاذرى تا اواخر حكومت بنى اميه و حتى به ابو مسلم هيچ باژى نپرداخت ، چون علت اين امر ازو پرسيده شد گفت :
« كسانى كه لاغر شكم ، و سياه چرده بودند ، و اثر نماز در سيماى ايشان پديدار بود ، و پايزارى از برگهاى خرما داشتند ، و نزد ما مىآمدند ، چه شدند ؟ »
جواب دادند : « ايشان درگذشتند » . رتبيل گفت :
« اگرچه شما زيبا و رعناتريد ، ولى ايشان از شما با وفاتر و در حملهء خود شديدتر بودند . »
چون ازو پرسيدند : كه چرا به حجاج باژ ميدادى و بما نميدهى ؟ رتبيل در پاسخ گفت : وى مردى بود كه در راه وصول به مقصد خود از هيچگونه مصارف گران ولو درهمى از ان
هامش
( 1 ) - تاريخ سيستان 121
( 2 ) - فتوح 493 ، البلدان 47 ، تاريخ سيستان 122