6 - واليان سيستان تا جنبش بو مسلم و وضع رتبيل
چون رتبيل عبد الرحمن را به گماشتگان حجاج سپرد ، بين ايشان صلح برقرار گرديد ، و حجاج عماره بن تميم لخمى را بر سيستان والى گردانيد ( سال 85 ه ) ولى چون رتبيل ، عماره را به نظر نيك نديد ، حجاج او را معزول داشت ، و به جايش در سنه ( 86 ه ) عبد الرحمن بن سليم كنانى را مقرر كرد ، كه پس از يكسال بر طرف گرديد ، و بجاى او مسمع بن مالك شيبانى آمد ، وى با ابو خلده خارجى كه بسا از بزرگان سيستان با او بودند ، حربها كرد ، و او را بگرفت ، و بدربار حجاج فرستاد ، و خود مسمع همدرين سال ( 86 ه ) در سيستان بمرد ، و برادرزادهاش محمد بن شيبان ( يا سنان ) بجايش نشست ، ولى از طرف حجاج اشهب بن بشر كلبى كه از اهل خراسان بود ، بر سيستان والى شد ، وى با رتبيل در تحصيل باژ سختى نمود ، و رتبيل شكايت او را به حجاج نوشت ، كه بدين سبب فورا معزول گرديد « 1 »
چون عبد الملك بن مروان پادشاه اموى بمرد ، وليد بن عبد الملك را در دمشق بيعت كردند ، وى حجاج را بر عراق و خراسان و سيستان باقى گذاشت ، و حجاج خراسان و سيستان را به قتيبه بن مسلم باهلى سپرد كه ، شرح احوال وى در مناطق شمال مملكت قبلا داده شده است .
قتيبه دو بار به سيستان آمد : نخستين بار در رجب سال ( 86 ه ) كه بر مقدمهء او برادرش عمرو بن مسلم بود ، وى با رتبيل درآويخت ، و ازو بجاى باژ جنسى مسكوك نقد خواست ، ولى رتبيل تن نداد و گفت : با حجاج به دادن جنس ( عروض ) صلح كردهام .
هامش
( 1 ) - البلدان يعقوبى 46 ، فتوح 492 ، تاريخ سيستان 118