درينوقت بين قبايل عرب و سرداران تازى در خراسان نفاق افتاد ، و خراسانيان نيز ازين تفرقه عرب استفاده كرده و كارداران ايشان را راندند و حتى در هرات بر كاخ ابن خازم حمله برده و تازيانرا در ان محصور كردند ، اما ابن خازم غالب آمد ، و محمد پسر خود را بر ان شهر والى گردانيده و خودش بمرو رفت « 1 »
ابن خازم بمدد قبيلهء بنى تميم عربى ، حريفان خود را از خراسان محو نمود ، و بكير بن و شاح را به همراهى شماس بن دثار بسردارى لشكر گماشت . ولى تميميان شوريدند ؛ و در هرات محمد بن عبد اللّه بن خازم را كشتند ( سال 65 ه ) و اين تفرقه و پيكار در تمام خراسان از مرو تا ابرشهر باقى ماند ، تا كه در سال ديگر 66 ه ابن خازم باز عدهيى از سرداران قبايل عرب را در قصر فرتنا « 2 » محصور كرد ، و درين جنگ رجالى از طرفين بقتل رسيدند ، و ابن خازم اندرين احوال تفرقه و اختلال در خراسان ماند ، تا كه بالاخر بحير بن وفاء صريمى « 3 » از بنى تميم بر طوس و ابرشهر نشاپور حمله كرد ، و ابن خازم با اموال و اثقال خود فرزندش موسى را به ترمذ فرستاد « 4 » و چون درينوقت امارت امويان به عبد الملك بن مروان رسيده بود ، و برخى از مردم عرب به عبد اللّه بن زبير بيعت كرده بودند ، بنابر ان در سنه ( 72 ه ) عبد الملك نامهيى را با وعده امارت هفت ساله خراسان به ابن خازم بخراسان فرستاد ، تا براى او از مردم بيعت بستاند ، اما ابن خازم خواهش عبد الملك را رد كرد ، و نامهاش را بفرستادهاش سورة بن اشيم خورانيد و گفت : اگر
هامش
( 1 ) - طبرى 4 / 420 ببعد و الكامل 4 / 76
( 2 ) - فرتنا : به فتحهء اول و سكون ثانى و فتحهء سوم قصرى بود در مرورود ( مراصد 4 / 102 ) اين كلمه را ابن اثير غلط خوانده « و اتى قصره قريبا عدة من فرسانهم » نوشته ( الكامل 4 / 125 ) در حالى كه در طبرى مكررا فزتنا آمده و اين صحيح است .
( 3 ) - در طبرى 5 / 21 : بحير بن و رقاء صريمى . گرديزى : بحر بن ورقا .
( 4 ) - طبرى 4 / 484 و 545 و الكامل 4 / 102 و 125 فتوح 512