5 - 1 نيمرس
nimras
:
« نيمرس » به نوعى شيرينى گفته مىشده و مىشود كه شبيه به « انگشتپيچ » مىباشد . موادّ اوليّهء اين شيرينى همان مواد « حلواى شكرى » است و آن را از شكر و سفيدهء تخممرغ و گلاب تهيّه مىكردند و مىكنند .
6 - 1 نان لوله :
در دهههاى اخير نوعى نان شيرينى خانگى در بيرجند پخته مىشود كه به آن « نان لوله » ( نن لوله
non lule
) مىگويند . اين شيرينى اصلا روسى است و در دورهء پژوهش ما از آن خبرى نبود و بعدها توسّط همسر دكتر ولاديميرى ( ولاديميرف ) « 1 » در بيرجند شناسانده شده و پخت آن رواج يافته است و امروز به نام يك شيرينى بيرجندى معروف است . طرز تهيّه و پخت آن چنين است : مقدارى آرد سفيد ، روغن ، تخممرغ و شكر را باهم مىآميزند و هربار به اندازهء يك قاشق از آن را روى قالب مخصوصى كه مانند دو كفگير بر هم مىنشيند مىپزند و پيش از آن كه خشك شود آن را به شكل « لوله » درمىآورند و به همين مناسبت به آن « نان لوله » مىگويند .
2 - آجيلها :
واژهء « آجيل » در گويش بيرجند « ااجيل
ajil
» و « ااجول
ajul
» فراگو مىشود . علاوهبر اين كلمه واژهء « خاشك
xasok
» كه « خاشوكّ
xasukk
» هم تلفّظ مىشود به اين معنى بهكار مىرود . « خاشوك » در فارسى به معنى خرد و ريز است و در بيرجند بيشتر به ميوههاى خشك شده و دانههايى كه به عنوان آجيل مصرف مىشوند اطلاق مىگردد .
آجيلهاى بيرجندى در دورهء سخن ما - مانند ساير نقاط ايران - دو نوع بودند كه امروزه نيز تهيّه و مصرف آنها معمول است : 1 - آجيلهاى شور . 2 - آجيلهاى شيرين .
1 - 2 - آجيلهاى شور مانند بادام ، پسته ، تخمه ( تخمهء خربزه ، تخمه كدو ، تخمهء هندوانه ) ، شاهدانه ( كنو
kenow
) ، كسور ، كشك ( ماستى و زيرهاى ) ، كنجد ، گردو ( جوز
jowz
) ، گندم ، مغز بادام وحشى ( داك
dak
) ، مغز هستهء زردآلو ، نخود و . . . كه بجز « كشك » همه را بو داده شور مىكردند و مىكنند .
هامش
( 1 ) . نك : صص 236 ، 254 - 253 .