فصل چهار كنسولگرىها و بانكهاى خارجى
1 - كنسولگرىها :
پيش از دورهء پژوهش ما - در اوايل سدهء بيستم ميلادى و دههء پايانى سدهء سيزدهم خورشيدى - دو كنسولگرى در شهر بيرجند وجود داشت كه يكى از آنها تا دو سه دههء اوّل اين سده فعّال بود . اين دو عبارت بودند از :
1 - 1 - كنسولگرى انگليس :
موقعيّت جغرافيايى بيرجند و نزديك بودن آن به بلوچستان - كه قسمتى از آن به انضمام هندوستان مستعمرهء انگليس بود و بلوچستان انگليس ناميده مىشد - موجب اهميّت سياسى ، سوق الجيشى و بازرگانى اين شهر بهخصوص در نيمهء نخست و دهههاى اوّل و دوم سدهء بيستم ميلادى شده و باعث آمده بود كه دولت انگليس براى حفظ منافع خود در سال 1909 ميلادى يك كنسولگرى در بيرجند تأسيس نمايد « 1 » . اين كنسولگرى تا هنگامى كه كنسولگرىهاى انگليس در شهرهاى ايران تعطيل گشت در بيرجند داير و فعّال بود و پس از آن بسته و برچيده شد .
كنسولگرى انگليس در بيرجند توسّط يك نايب كنسول اداره مىشد و محلّ توقف خود كنسول بيشتر سيستان بود . ( نام نايب كنسول در سالهاى آغازين دههء دوم سدهء بيستم ميلادى « مستر نيو » بوده است ) « 2 » .
كنسولگرى انگليس در بيرجند در يكى از كوچههاى محلّهء خيرآباد ( كوچهء فرهنگ ) كه از
هامش
( 1 ) . نك : ايرانيكاIranica. ذيل « بيرجند » از دكتر گنجى .
( 2 ) . نك : تقريرات كلنل علينقى وزيرى . " امير قاين " . ص 290 .