كوچك - مىگذشت .
7 - 5 - حوض چشمهء چقوكّى :
در هشت كيلومترى شمال شرقى بيرجند - در غرب راه شوسهء بيرجند به مشهد - و در ميان تپّهها - چشمهء بسيار كوچكى بود كه به علّت آب بسيار كم آن به « چشمهء چقوكّى » ( گنجشكى ) معروف بود . در نزديكى اين چشمه و بر كنار راه حوضى بود كه به اسم چشمهء مزبور خوانده مىشد .
8 - 5 - حوض چهكند :
اين حوض در سه كيلومترى جنوب غربى شهر بر سر راه « چهكند » واقع و به نام اين روستا معروف بود .
9 - 5 - حوض حاجىآباد :
در نزديكى حاجىآباد شرق بيرجند - كه اندكى بيش از ده كيلومتر با شهر فاصله دارد - حوضى بود كه به اسم اين ده خوانده مىشد . به اين روستا « كلاتهء حاجىآباد » ( كلاتى هاجى
kelatey haji
) هم مىگويند .
10 - 5 - حوض خول دراز :
اين حوض در دشت « بجد » در شرق بيرجند واقع است و پوشش سقف آن هرمىشكل ، بلند ( دراز ) و نوكتيز است و در رأس آن هرم سوراخى براى هواكش تعبيه شده است . وجه تسميهء اين حوض به « خول دراز » همين است . چون « خول » در گويش بيرجند به معنى « تيزهء » سر گنبد و هرم پوشش اتاق ، آشپزخانه ، دودكش و امثال آنست و به سوراخى كه در آن ايجاد مىكنند نيز گفته مىشود « 1 » .
11 - 5 - حوض رزگ / رزگى :
بر سر راه « رزگ » كه در قسمت جنوب شرقى بيرجند در كوه باغران واقع است ، حوضى بود كه به نام اين روستا آن را « حوض رزگ » يا « رزگى » مىناميدند .
هامش
( 1 ) . نك : « واژهنامهء گويش بيرجند » .