2 - قبرستان غريبان :
در قسمتى از دامنه و شيب جنوبى شمال تپّهء شهر و در جنوب بازار و كاروانسراى ملك گورستانى وجود داشته كه به آن « قبرستان غريبان » ( قبرستن قريبا [ ن ]
qabreston qaribo [ n ]
) مىگفتند و اختصاص به دفن « غريب » ها و غير بومىها داشته است ، معروف است كه برخى از مهاجمان تركمن كه در بيرجند اقامت گزيده بودند و در اين محلّ سكونت اختيار داشتهاند مردگان خود را در اين قبرستان دفن مىكردهاند . در دورهء سخن ما ديگر از اين گورستان اثرى نبود و تبديل به يك محلّه مسكونى شده بود كه به آن « محلّهء سر قبرستان غريبان » مىگفتند « 1 » .
3 - قبرستان كهنه :
مردم پايين شهر مردگان خود را در دو نقطه دفن مىكردند : يكى در بالا و شيب تپّهء قلعه و ديگر در شمال غربى شهر . پس از متروك شدن قبرستان قديمى شرق شهر ( قبرستان سر ده ) همهء مردم شهر مردگان خود را در گورستان شمال غربى دفن مىكردند بدين جهت اين قبرستان نسبتا زود پر شد و جايى براى دفن مردگان نداشت . از آن پس تپّههاى غربى رود « كفتر خان » كه در غرب قبرستان مزبور قرار داشت تبديل به گورستان شد و قبرستان جديدى به وجود آمد كه آن را « قبرستان نو » ( قبرستن نوّ
qabreston now
) نام نهادند ، پس از آن گورستان قبلى به « قبرستان كهنه » ( قبرستن كانه
qabreston kone
) مشهور شد . قبرستان كهنه در شمال غربى « رود » بعد از « محلّهء سر قبرستان » - در فاصلهء غرب « مصلّا » و شرق رود « كفتر خان » - واقع بود و هست . اين گورستان گرچه متروك است ولى تعدادى مقبره و قبرهاى كهنه و فرسوده در آن وجود دارد كه هنوز شبهاى جمعه مردم براى زيارت قبرهاى موجود بدانجا مىروند .
قبرستان مذكور در دورهء شهردارى آقاى غلامرضا كاشانى درختكارى شد و اكنون كه درختهاى آن بزرگ شده به يك پارك تبديل گشته است .
4 - قبرستان نو :
چنانكه در بالا ياد شد ، پس از پر شدن و متروك گشتن « قبرستان كهنه » ، تپّه ماهورهاى غرب رود « كفتر خان » كه در غرب قبرستان كهنه قرار دارد به گورستان اختصاص يافت و تقريبا از دههء دوم اين سده مردم مردگان خود را در اين تپّهماهورها دفن مىكردند و آن را « قبرستان نو » ( قبرستن نوّ
qabreston now
) مىناميدند . اين قبرستان درختكارى شده و خيابانهايى در آن احداث گشته و « مردهشوىخانهء » شهر هم در همانجا ساخته شده است .
هامش
( 1 ) . نك : محلّهء سر قبرستان غريبان . صص 83 - 82 .