4 - مسجد ملك ( مچّت ملك
maccete malek
) :
مسجد ملك مسجد خيلى كوچكى بود كه در ضلع جنوبى كوچهء خانهء مسكونى حاج محمّد حسين ملك واقع بود اين شخص كه اهل روستاى « غيناب » ( قينوّ
qeynow
) بود پيش از آنكه به مقام ملك التّجارى بيرجند برسد در آن به كودكان و نوجوانان قرائت نماز و مسائل شرعى را مىآموخت ، از اينرو به نام او معروف بود .
5 - مسجد رو / سر / باز سر آب ميان ده ( مچّت سروا سراوّ مين دا
maccet sarva sor ow meyon de
)
اين مسجد در ضلع غربى ميدان « سر آب ميان ده » ( چهار درخت ) ساخته شده بود و سقف نداشت و از غرب به مسجد جامع اين محل پيوسته و درى به آن داشت كه اين دو مسجد را به هم مرتبط مىساخت ولى در اصلى ورودى آن از « ميدان » باز مىشد . در اين مسجد نماز صبح و نماز مغرب و عشا در تابستانها اقامه مىگشت و هنوز داير است .
6 - مسجد جامع سر آب ميان ده ( مچّت جاما سر اوّ مين دا
maccete jame sor ow meyon de
اين مسجد كه قديمىترين مسجد بيرجند مىباشد و تاريخ و بناى آن به قبل از دورهء صفويّه مىرسد مسجد بزرگى است كه در غرب مسجد « روباز » قرار دارد و در آنكه چند پلّه به پايين مىخورد به « كوچهء مدرسهء طلّاب » باز مىشود . اين مسجد دو « محراب » دارد كه يكى كهنتر است و نشان مىدهد كه متعلّق به اهل سنّت بوده و يكى جديدتر كه پيداست پس از گسترش تشيّع ( دورهء صفوى ) در آن ايجاد شده است . اين مسجد كه سرپوشيده است و ستونهاى استوار و ضخيم و متعدّد دارد هنوز داير است و در آن از قديم نماز جماعت اقامه مىشده است . امام جماعت اين مسجد در اوايل سدهء چهاردهم آية اللّه و فقيه معروفى بود كه « امام جمعه » شهر بود و به « امام جمعه » شهرت داشت . اسم اين شخص « محمّد حسين » بود و فرزندانش نام خانوادگى « امامى » را براى خود انتخاب كرده بودند . بعد از او آية اللّه حاج شيخ غلامرضا فاضل تا پايان عمرش امامت اين مسجد را به عهده داشت و پس از وى آية اللّه سيّد حسن تهامى اين مهمّ را تا آخر زندگى عهدهدار بود . مسجد مزبور معتبرترين مسجد شهر بهشمار مىآمد .
7 - مسجد عاشورا ( مچّت ااشورا
maccete asura
) :
در غرب مسجد جامع ياد شده كه در كوچهء « مدرسهء طلّاب » و روبروى آن مدرسهء علميّه ،