و از دو دروازه ديگر پهنتر بوده تنها كف و بنياد آن را از سنگ ساختهاند و بهمينجهت بر خلاف دو دروازه ديگر ديوارها و نقوش سنگى از آن بجاى نمانده است .
از اين دروازه بحياط شمالى كاخ آپادانا يا اپدانه يعنى كاخ بزرگ باز ميرفتهاند كه ستونهاى باقيمانده و نقوش برجسته پلكانهاى زيبا و بىنظير آن هنوز شاهد عظمت و جلال كاخ مزبور است ( ش - 31 و 32 ) كاخ آپادانا از دو جانب شمال و مشرق داراى پلكانهاى زيبائى است كه از حياطهاى آن دو سمت بدرون ايوانهاى آن بالا ميرفتهاند نقوش روى ديوارهاى هردو پلكان در سه رديف بر يك جانب شامل صف افسران و سربازان و عرابهها و اسبهاى شاهى بوده ( ش 33 و 34 ) در جانب ديگر بيست و سه مجلس تصاوير نمايندگان استانهاى مختلف كشور شاهنشاهى هخامنشى را در حال عرضه داشت هداياى خود و بار يافتن بحضور شاهنشاه ايران مينمايد ( ش - 35 ) و يكنفر حاجب پارسى يا مادى دست رئيس نمايندگان هريك از استانهاى كشور را گرفته نزد شاهنشاه رهبريشان مىكند ( ش - 36 ) .
بيست و سه مجلس تصاوير نمايندگان استانهاى مختلف كشور هخامنشى از نظر اهميّت تاريخى و نماياندن وضع لباس و هيئت كلىّ ساكنين هر استان و درجهء تمدّن و صنعت آنان بهترين معرّف اقوام و ملل تابع شاهنشاهى ايران در دوران هخامنشى محسوب ميگردد و بدينلحاظ تا حدّى كه از روى قرائن موجود ميتوان اظهار نمود بمعرّفى نقوش مزبور ميپردازد و چون نقوش ديوارههاى پلّكان شرقى كاخ آپادانا بهتر و محفوظتر مانده است لذا از روى نقوش ديوارهء اخير توضيحاتى كه مناسب به نظر ميرسد مذكور مىافتد .
از اين بيست و سه مجلس هفت مجلس در رديف بالا و شش مجلس در رديف وسط و پنج مجلس در رديف پائين نموده شده پنج مجلس نيز بر روى انتهاى ديوارهء پلّكان بالاى نقش شير و گاو حجّارى گرديده است .
هفت مجلس رديف بالا به ترتيب نمايندگان ماد ( شمال غرب و قسمتى از مغرب ايران كنونى ) ( ش - 37 ) - خوز ( خوزستان كنونى ) ( ش - 38 ) - پارت
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 24
مساهمون: محمد تقى مصطفوى
ص٢٤