بوده است . « 1 »
3 - كاخ بار كورش
بمسافت 600 مترى شمالشرقى آرامگاه بقاياى كاخ معظمى وجود دارد كه يك ستون آن برجاى مانده است ( ش - 14 ) وسعت اين كاخ مجموعا 2620 متر مربع بوده و طول آن تقريبا شرقى غربى 56 متر و پهناى آن تقريبا شمالى جنوبى 44 متر و مشتمل بر تالار بزرگ 8 ستونى در وسط و چهار ايوان در چهار سمت و اطاقهائى در دو گوشه بوده است - ستونها و آستانهها و ازارهها و جرزهاى دو جانب ايوانها و كف كاخ از سنگ سفيد بوده پايه ستونها و سرستونها و كف آستانهها و سكوها و زينت كف ايوانها از سنگ سياه بوده است و اساسا به كار بردن سنگهاى سفيد و سياه در كاخهاى پاسارگاد يكى از امتيازات مخصوص اين ابنيه است - ارتفاع ستون موجود مجموعا 44 / 13 متر بوده بر بالاى جرزهاى سنگ سفيد كه در انتهاى ايوانهاى كاخ قرار دارد ( ش - 15 ) به خط ميخى به زبانهاى پارسى و بابلى و عيلامى جمله « من ( هستم ) كورش شهريار هخامنشى » منقور است - قسمت مهم فرش سنگى سفيد تالار مركزى و ايوان جنوبى اين كاخ را براى احداث بناى اسلامى سابق الذكر از بين بردهاند - بر سنگهاى سياه درگاههاى تالار كاخ مزبور نقوش برجسته وجود داشته قطعات و نمونههاى عالى آن در كاوشهاى 1329 بدست آمده است . ايوان شمال شرقى اين كاخ داراى 48 ستون در دو رديف و ايوان جنوبغربى داراى 28 ستون در دو رديف بوده هريك از ايوانهاى شمالغربى و جنوبشرقى هم 16 ستون در دو رديف داشته است - ارتفاع تالار مركزى كاخ در حدود 16 متر و ارتفاع ايوانها مجموعا در حدود 6 متر ميرسيده است .
هامش
( 1 ) علاوهبر قطعات كتيبه سنگى كه اشاره شد ضمن فصلى از كتاب « مختصر مفيد » تأليف محمد مفيد مستوفى يزدى مربوط بقرن يازدهم كه در فرهنگ ايرانزمين ( دفتر 2 و 3 جلد 6 - تابستان و پائيز 1337 ) نقل گرديده است در صفحه 175 نشريه مزبور زير عنوان مشهد مادر سليمان نوشتهء مؤلف نامبرده چنين آورده شده است : « مشهد مادر سليمان . حقير خود ملاحظه آن كرده و پادشاه مطاع شاه شجاع مظفرى در حوالى مشهد كاروانسرائى ساخته كه تمامى اركان و ديوارها از سنگ مرمر تراشيده است » .