راه قديم اصفهان بشيراز از آنحدود ميگذشته است بناى تاريخى زيبائى بنام بقعه شهداء يا بقعه سلطان ابراهيم وجود دارد كه از سنگهاى سفيد ساختهشده مزين به كاشيكاريهاى معرق و مقرنسهاى عالى بوده است .
بناى مزبور مشتمل بر صحن چهار گوشى است كه طول هر ضلع آن 20 / 7 متر بوده داراى چهار ايوان در چهار جانب صحن و طاقنماهاى كوچكتر در جوانب ايوانها است و در سمت قبله ايوانى بزرگتر ساختهاند و طرفين آن بر اثر بزرگى ايوان بايجاد طاقنماهاى كوچك نپرداختهاند و عقب ايوان مزبور شبستان چهار گوشى كه هر ضلع آن كمى از چهار متر و نيم بيشتر است قرار دارد .
تزئينات كاشيكارى اين بقعهء دورافتاده مخصوصا مقرنسهاى بالاى مدخل شبستان در انتهاى ايوان بزرگ و همچنين حاشيه معرق در ارتفاع سه مترى ديوار شبستان مشتمل بر قسمتهائى از سورهء فتح از بهترين نمونههاى اين صنعت ظريف است - نام بانى و سال تاريخ آن معلوم و مذكور نيست « 1 » و از وضع كاشيكاريها و همچنين معمارى بنا چنين برميآيد كه از آثار شاهان آققوينلو يا از بناهاى دوران سلطنت زادگان امير تيمور در فارس و مربوط به قرن نهم هجرى باشد كه در دوره صفويه و پس از آن مورد بيمهرى روزگار واقع گشته پس از تغيير مسير جاده اصلى هم اساسا به صورت بنائى متروك و دورافتاده درآمده است و آثار هنرى و وضع معمارى آن ارزش تعمير و مراقبت لازم دارد .
در حولوحوش اين بنا و نواحى ديگر مجاور ده بيد تپههاى متعدد و آثار مختلف روى خاك مشهود است كه حكايت از آبادى و رونق بيشتر آنحدود در ادوار گذشته مينمايد از جمله در سه كيلومترى بقعه شهدا / چند تپه قديمى است كه بنام قصر يعقوب خوانده مىشود و جا دارد تجسسات علمى و كاوشهاى تحقيقى در كليه اين نواحى به عمل آيد .
هامش
( 1 ) - اطلاعات مربوط به بقعه شهداء از گزارش شماره 78 - 24 / 7 / 1329 - آقاى فريدون توللى بازرس فنى باستانشناسى در فارس نقل گرديده است .