دانست سخنرانى مزبور را با حذف مطالبى كه كموبيش قبلا در تلو صفحات كتاب حاضر ذكر شده است در قسمت ذيل درج نمايد تا بدينوسيله اطلاعاتى كه بدينمناسبت دربارهء پيشينهء سواحل فارس در كنار خليج فراهم آمده است نيز ضمن ساير مطالب كتاب در اختيار علاقمندان قرار گيرد ، اينك به نقل قسمتهائى از سخنرانى مزبور ميپردازد :
« . . . شهر بوشهر طبق آنچه در كتاب « ايران از آغاز تا اسلام » تأليف دكتر گيرشمن اشاره رفته در عهد سلوكى احداث گرديده است ، نامبرده چنين مينويسد :
« سلوكيان كمتر از نه شهر در ساحل خليجفارس بنا نكردند و از آن جمله است انطاكيه در پارس - بوشهر امروزه - كه جانشين شهر كهن عيلامى گرديد . « 1 »
در كتب عهد اسلام نخستين كسى كه از بوشهر نامبرده ياقوت است كه در كتاب معجم البلدان ( قرن هفتم هجرى ) نام اين محل را بوشهر ذكر نموده است .
چون سواحل خليجفارس را از شبهجزيرهء بوشهر بجانب شمالغربى بپيمايند بهترتيب از محلّهاى بندرگاههاى قديم گناوه ( معرّب آن جنّابه ) و شينيز يا سينيز در محل بندر ديلم كنونى و مهروبان و هنديجان مىگذرند .
بندر گناوه در جانب شمالغربى بندر ريگ است كه محاذى جزيرهء خارك بوده مسافت مستقيم ساحل خليج از بندر ريگ تا جزيرهء مزبور قريب سى كيلومتر و نزديكترين نقطهء ساحل به آن جزيره است - ياقوت كه خارك را ديده است مينويسد كه از ارتفاعات آنجا جنّابه و مهروبان را كه هردو در ساحل ولايت ارّجان واقعاند ميتوان ديد .
بگفتهء لسترنج ويرانههاى گناوه قديم نزديك دهانهء رودخانهاى كه در نزديكى بندر گناوه بخليج فارس ميريزد واقع است « 2 » دربارهء سينيز يا شينيز ، محلّ آن گويا نزديك بندر ديلم كنونى است اصطخرى در قرن چهارم هجرى
هامش
( 1 ) كتاب ايران از آغاز تا اسلام تأليف دكتر گيرشمن ترجمهء دكتر محمد معين از انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب - شمارهء 1 مجموعهء ايرانشناسى چاپ طهران 1336 - ص 222
( 2 ) كتاب سرزمينهاى خلافت شرقى صفحهء 295 .