حقيقت وجود خارجى ندارد ، تون سبز نام تپّهاى است كه تقريبا در جنوبشرقى آبادى قنات باغ واقع مىباشد و تپّهء مزبور فقط مشتمل بر گورستان مسلمانان و يك امامزاده است در صورتى كه بقاياى ابنيهء عهد ساسانى در جانب غربى آبادى قنات باغ قرار دارد .
و نيز به مسافت يك كيلومترى جنوبغربى قنات باغ در محلّ موسوم به گره سر برفراز مختصر سربالائى آتشدان سنگى واقع است ( به صفحه 374 و تصوير شمارهء 220 در صفحهء 443 مراجعه شود )
در يك كيلومترى شمال آتشدان سنگى مزبور بقاياى يك ساختمان با نقشهء مربّع كه اندازهء هر ضلع آن 80 / 12 متر مىباشد پديدار و فقط قسمت شمالشرقى آن به بلندى 70 / 7 متر هنوز برجا مانده است .
2 - چارطاقى كازرون كه در سال 1316 خورشيدى بوسيلهء آقاى مهندس ماكزيم سير و كشف گرديد . . . در آن موقع هنوز داراى سه پايه و دو لنگه طاق بود ( به صفحات 111 و 112 و 472 مراجعه شود ) و امروزه فقط دو پايهء آن برجا مانده است . . . . طول هر ضلع خارجى چهارطاقى مزبور 30 / 8 متر و اندازهء هر ضلع داخلى آن 30 / 6 متر بوده ابعاد ديوارهاى آن 1 * 20 / 2 متر است و از چهار لنگه طاق جوانب آن تنها يكى باقى مانده بلندى هركدام 80 / 3 متر و پهناى دهانهء هريك 90 / 3 متر بوده است . بلندى ديوارها تا زير گوشوارهاى پائين طاق بالغ بر 60 / 4 متر مىگرديد ، از گنبد آن اثرى باقى نيست ، بقاياى دو پايهء فروريخته يكى به ارتفاع 60 / 1 متر و ديگرى به بلندى 80 / 0 متر برپا مانده است .
3 - چهارطاقى فرّاشبند كه ديولافوا و فلاندن كشف نمودند و آقاى گدار آن را از آثار مهر نرسى ميداند ( و در صفحهء 115 متن كتاب دربارهء آن توضيح داده شده است ) همانست كه بنام چارطاق ملك در صفحهء 482 معرّفى گرديد .
پرفسّور واندنبرگ در ضمن بحث خود چنين نتيجه ميگيرد كه تعداد آتشگدههاى واقعبين كازرون و فيروزآباد كمتر از نه عدد نيست بدينقرار :
1 - آتشگدهء كنار سياه 2 - آتشگدهء نودران ( كه توضيح آن در آغاز مطالب مستخرجه
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 488
مساهمون: محمد تقى مصطفوى
ص٤٨٨