چهارطاقى از عهد اسلام هست كه امامزاده نام دارد و داخل آن تزييناتى از عهد صفويّه هست ولى اصل بنا به نظر مىرسد قديمتر از دوران صفويّه باشد ، دو پايه از چهارطاقى كه آتشگدهء عهد ساسانى بوده نيز بمسافت قريب 500 مترى مشرق امامزادهء مزبور باقى است و بمناسبت همين دو پايهء موجود بنام دو لنگه يا دو ميل خوانده مىشود ( ص 6 / 165 )
گورستان باستانى در نزديكى بندر طاهرى :
در شمالغربى آبادى كنونى بندر طاهرى در دامنهء جنوبى كوهستان گورستان باستانى بس وسيعى وجود دارد كه تعداد فراوانى گورهاى مستطيلشكل عموما بدرازاى 10 / 2 متر و پهناى نيم متر و گودى 40 تا 60 سانتيمتر در سنگ كوهستان كندهاند ، امتداد آنها شرقى غربى است كه بيرون از قاعدهء قبر مسلمين مىشود زيرا جهت قبله در آن محلّ رو بجانب غربى است ، آقاى واندنبرگ با اشاره به اينكه در بندر سيراف ( نام قديم بندر معروف و بزرگ مجاور بندر طاهرى كنونى ) تعداد قابل توجّهى يهودى ميزيستهاند و زمانى هم حاكم يهودى بنام روزبه بر آنجا حكومت ميكرده است ( چنان كه در قرن پنجم هجرى هنوز قريب 500 نفر يهودى از اعقاب يهوديان بندر سيراف در جزيرهء كيش زندگانى ميكردهاند ) گورستان مزبور را متعلق به يهوديان ساكن بندر سيراف ميدانند و به نظر نگارنده اين نظريّه جاى ترديد و تأمّل فراوان دارد ، بطوريكه ميدانيم در قرون اوّليّهء اسلام خصوصا در عهد ديلميان بسيارى از آرامگاههاى مسلمانان را در كوه مىكندهاند . « 1 » و شايد از لحاظ جهت و سمت قبله اختلاف عقيدهء فرق مختلف اسلامى يا اشتباه موجب انحراف جهت شده باشد و نيز مىتوان پنداشت زرتشتيان ايران در هنگام اضطرار و حملات مداوم اعراب مسلمان اجساد مردگان خود را بجاى اينكه در معرض هواى آزاد
هامش
( 1 ) در مجلد سوم گزارشهاى باستانشناسى - فصل يازدهم - تحت عنوان بناى تاريخى بقعهء بىبى شهربانو تأليف سيد محمد تقى مصطفوى صفحات 270 ببعد در اينباره توضيحات مشروحى درج گرديده است .