27 - ذكر مختصرى دربارهء الواح گلى تختجمشيد
هنگام تدوين متن كتاب براى رعايت جانب اختصار از تكرار برخى مطالب كه درخور ذكر در اين كتاب به نظر ميرسيد و در سالهاى پيش بوسيلهء نگارنده چاپ و منتشر شده بود خوددارى گشت و بتدريج كه چاپ كتاب و تصاوير و پس از آن قسمت ذيل كتاب انجام گرفت نگارنده متوجه قصور و غفلتى كه در پارهاى موارد از اين بابت پيشآمده است گرديد و بدينلحاظ در مباحث مختلف ذيل كتاب تا حدى سعى در جبران اين نقيصه نمود .
موضوع پيدايش قريب سى هزار لوح گلى در تختجمشيد نيز يكى از مهمترين اين گونه موارد بشمار ميرود كه چون در مجلد اول گزارشهاى باستانشناسى ( چاپ طهران - 1329 ) ضمن فصل مخصوصى دربارهء چگونگى كشف الواح و مساعى دانشمندان براى ترجمهء آنها و موفقيتى كه پس از سالها كوشش نصيب پرفسور ژرژ كامرون « 1 » دانشمند شهير ايراندوست آمريكائى گرديده است و بالاخره ترجمهء 85 عدد از الواح مزبور به فارسى توضيحات مناسب بقلم نگارنده انتشار يافته بود بدينجهت در ضمن توضيحات مربوط بآثار تختجمشيد اشارهاى به الواح گلى سابق الذكر ننمود و حقا در اينباره غفلتى شد و پس از آن در تلو صفحات بعدى متن كتاب كه نام برخى از شهرها و نواحى فارس مذكور مىافتاد ( شيراز - نيريز - فسا ) اشاره بنامى كه براى همان محلها در الواح گلى تختجمشيد برده شده است نمود لذا كاملا بمورد دانست در قسمت ذيل كتاب اطلاعات مختصرى در اينباره مذكور دارد و ترجمهء چند لوح گلى را كه نام شهرها و نواحى مختلف فارس در آنها تشخيص گرديده است نيز نقل نمايد - بديهى است خوانندگان عزيزى كه علاقهمند به تحصيل اطلاعات بيشتر در اينباره باشند مىتوانند بمجلد اول گزارشهاى باستانشناسى ( چاپ طهران 1329 ) فصل اول - تحت عنوان الواح گلى تختجمشيد يا اسناد ادارى و مالى كاخهاى شاهنشاهان هخامنشى مراجعه فرمايند . با ذكر اين مقدمه اكنون بشرح مختصر موضوع ميپردازد :
در اواخر سال 1312 هنگام هموار كردن گوشهء شمالغربى صفّهء تخت جمشيد نزديك به محلّ اتّصال ديوار شمالى صفّه با كوه رحمت درون آستانهء مسدودى از عهد هخامنشى مقدار زيادى الواح گلى درست يا شكسته پيدا شد كه اندازهء آنها بطوركلّى تقريبا باندازهء مهر نماز معمولى ( بدرازاى 3 تا 7 سانتيمتر و پهناى 1 تا 6 سانتيمتر و كلفتى قريب يك تا دو سانتيمتر با اختلاف كموبيش از هر جانب ) بود - نگارندهء كتاب در آن هنگام به سمت نمايندهء باستانشناسى در تختجمشيد انجام وظيفه مينمودم و شخصا تمام قطعات درست يا ناقص الواح را درون پنبه و قوطيهاى مقوّائى كه از طرف هيئت علمى تختجمشيد فراهم ميشد قرار دادم و شمارهء
هامش
( 1 )Prof George Cameron