موفّق شد كه 133 كيلومتر مسافت فيما بين كازرون و سرمشهد را با گذرانيدن يك روز بارانى عجيب بپيمايد و سرانجام با پشت سر گذاشتن كوهستانهاى صعب العبور و پرتگاهها و سيلابها و رودخانههاى خطرناك كه گذشتن از آن بىديدار مرگ ميسّر نبود شبانگاه اينروز را در خاربستها و كومههاى بى دروپيكر سرمشهد باستراحت پردازد و شك نيست كه نظر اينجانب از انعكاس مجمل شدائد جز اين نيست كه اين وقوف ساير همكاران گرامى را نيز در انجام مأموريّتهاى احتمالى آينده به اين حدود به كار آيد .
آباديهاى اين راه جز دهكدههاى مله ارّه و قلعه مشير و قصبهء جره و قريهء حسينآباد همه دور از جادّه قرار گرفته و در آباديهاى فوق الذّكر نيز ساختمان گلى و سنگى كمتر به چشم مىخورد به اين معنى كه قالب كلبهها و سراچههاى روستائى را از يكنوع نى معروف به لمبان برافراشته و حياط اين سايبانهاى بىدروپيكر را نيز با پرچينهائى از شاخسار پرتيغ كنار محصور داشتهاند با اينهمه بقاياى ابنيهء مخروبه و شالودههاى سنگى دوران ساسانيان نهتنها اطراف اين دهات را به حد وفور دربرگرفته بلكه از شهرستان بزرگ كازرون تا آبادى شش خانوارى سرمشهد كمتر نقطهاى را از كثرت آثار و اتلال باستانى مزبور بىنصيب ميتوان يافت .
در اين ميان آنچه شايستهء كمال دقّت و قابل انجام هرگونه كاوش و گمانهزنى و تحقيقات علمى است اتلال كثير دو شهر باستانى مخروب و مدفون است كه هردو در جلگهء وسيع سرمشهد قرار گرفته و بقرار اظهار اهل محل ظاهرا در چهار سال قبل يكنفر قاچاقچى آثار عتيقه نيز بنام مينائى يزدى ماهى چند با تعداد زيادى كارگر و وسائل لازمه در اين دو نقطه مشغول استخراج عتيقات بوده است با آنكه اينجانب بشخصه از محلّ كاوشهاى قاچاق مورد بحث و عمارت گچ و سنگى مكشوفه در آن اتلال بازديد نمودم و كدخداى محل را به لزوم گزارش فورى اين قبيل اتّفاقات متذكّر ساختم باز جاى آن است كه از طرف ادارهء كلّ باستانشناسى نيز در اينباره اقدامات لازم معمول گردد .
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 376
مساهمون: محمد تقى مصطفوى
ص٣٧٦