اشاره به بناى گوردختر ( صفحهء 118 متن كتاب ) يادآور شد كه چنين به نظر ميرسد بناى مزبور از دخمههاى آغاز دوران هخامنشى شبيه آرامگاه كورش يا تختگوهر يا كعبه زرتشت باشد و در عينحال موضوع را شايستهء تحقيق و تجسس علمى دانسته بود .
خوشبختانه آقاى پرفسور واندنبرگ بلژيكى كه در موارد متعدد متن كتاب اشاره به تحقيقات تازهء او دربارهء آثار تاريخى فارس شده است ( صفحات 87 و 93 و 95 و 7 - 104 ) در زمستان 1339 بنواحى جره و سرمشهد و فراشبند مسافرت نمود و موفق به بازديد و عكسبردارى از بناى تاريخى گوردختر هم شد و پس از بازگشت خود بطهران در روزهاى اول بهمنماه 1339 اخبار مربوط به بازديد بناى نامبرده را با عكسهاى آن در روزنامهها منتشر ساخت و معلوم گرديد همانطور كه نگارنده در انتشارات مختلف قبلى از روى احتمال و قرائن اظهارنظر نموده بودم بناى گوردختر از آرامگاههاى آغاز دوران هخامنشى و مربوط به يكى از پادشاهان سلف اين سلسله پيش از كورش كبير مىباشد « 1 » .
پرفسور واندنبرگ از نظر همكارى و مساعدت در تحصيل اطلاعات مندرج در اين كتاب گزارش خصوصى حاكى از جريان مسافرت خود بنواحى مورد ذكر را نوشته بضميمهء عكسهاى چند به اختيار اينجانب گذاردند و اينك با عرض تشكر از اين محبت و مساعدت بمورد ترجمهء گزارش مزبور را ذيلا مىنگارد :
« تجسسات باستانشناسى در جنوب ايران - زمستان 1339 » « تجسّسات باستانشناسى كه پرفسور لوئى واندنبرگ عهدهدار بوده و از زمستان 1330 ببعد در انجام آن كوشيده است با استفاده از اعانهء بنگاه موقوفهء دانشگاهى بلژيك و كمكهاى ادارهء كلّ باستانشناسى ايران صورت ميپذيرد و منظور آن اجراى منويّات ذيل مىباشد :
الف - طرح و تهيّهء نقشههاى باستانشناسى مشتمل بر اماكن باستانى كه بوسيلهء نام مشخّص آنها معلوم گردد و تعيين ادوارى كه اماكن باستانى مورد ذكر مربوط به آن مىشود .
ب - گمانهزنى در تپّههاى پيش از تاريخ .
ج - تهيّهء طرح و نقشهء ابنيهء قديمى كه تاكنون ناشناس مانده است .
هامش
( 1 ) نگارندهء كتاب در فروردينماه 1329 كه به سرمشهد رفته بودم از وجود بناى تاريخى گوردختر اطلاع يافتم و در مقالهء مربوط به سرمشهد تحت عنوان قالبگيرى از كتيبهء سرمشهد مندرج در شمارهء دهم سال 24 ( تيرماه 1329 ) مجلهء آموزشوپرورش براى نخستينبار اطلاعاتى را كه از بناى گوردختر بدست آورده بودم منتشر ساختم و بشرح مذكور در مقالهء نامبرده بر اثر اشكالات و محظوراتيكه در آن هنگام وجود داشت شخصا توفيق بازديد اثر تاريخى مزبور را پيدا نكردم .