اينك از نواحى جنوب و جنوبشرقى كازرون بجانب غربى كازرون پرداخته سراغ آثار مهمّ تاريخى آنحدود ميرويم :
4 - بيشاپور و تنگ چوگان
ويرانههاى شهر شاپور بمسافت قريب بيست و پنج كيلومترى مغرب كازرون كنار جادّهء فهليان واقع گرديده است و نام اصلى آن بيشاپور مىباشد ، براى رفتن به آنجا از كازرون راه بوشهر را پيش ميگيرند و قريب دوازده كيلومتر كه جادّهء مزبور را طى نمايند به قهوهخانه و آبادى بركتك ميرسند ، در آنجا راه به دو جانب منشعب ميگردد از جانب چپ دنبالهء راهى است كه به برازجان و بوشهر ميرود و از جانب راست به فهليان و نقاط دور تر تا نواحى مختلف خوزستان ميروند ، راهى كه به فهليان ميرود همانست كه از كنار آثار تاريخى و ويرانههاى بيشاپور عبور مىكند و در حدود 13 كيلومتر كه از بركتك بگذرند بدانجا ميرسند ، آثار تاريخى اين محلّ از طرفى مشتمل بر ويرانههاى شهر بيشاپور مىباشد كه شامل كاخها و آتشگدهء معظم و دژوپل و ابنيهء مختلف ديگر بوده است و از طرف ديگر نقوش برجستهء متعدّد شاهنشاهان ساسانى بر دو جانب تنگ چوگان و همچنين مجسّمهء سترك شاپور اوّل در غار شاپور بالاى كوهستان واقعست و بطوركلّى بايد گفت كه باز هم يكى از نقاط تاريخى درجهء اوّل و مهمّ كشور باستانى ايران در اين محل واقع گرديده است كه اينك بذكر اجمالى هريك از آثار تاريخى موجود در آن ميپردازد :
ويرانههاى شهر بيشاپور
در جانب چپ جادّهاى كه بفهليان ميرود محوّطهاى كه در ازاى آن از شمال شرقى بجنوب غربى در حدود يك كيلومتر و نيم و پهناى آن از جنوبشرقى به شمال غربى قريب يك كيلومتر است آثار و بقاياى شهر بيشاپور را تشكيل ميدهد ، رود شاپور از ميان درّهاى كه در شمالشرقى اين محلّ واقع است و تنگ چوگان نام دارد به طرف آن جارى مىباشد و از جانب جنوبغربى بيشاپور ميگذرد و آثار پلى كه بيشاپور را