8 - مجموعهء ابنيهء آتشگدهء بزرگ عهد ساسانى
طبق آنچه در گزارش سابق الذّكر آقاى پروفسّور واندنبرگ اشاره شده است در جلگهء كنار سياه بمسافت قريب سى كيلومترى جنوب فيروزآباد بقاياى ابنيهاى وجود دارد كه به نظر دانشمندان مزبور احتمالا بزرگترين مجموعهء موجود ابنيهء آتشگدههاست ( ش 174 ) و تاكنون هم از آن اطّلاع نداشتهأند طبق نوشتهء دانشمند مزبور ديوار خارجى آتشگده كه هنوز آثار آن مشهود است بدرازاى 85 متر و پهناى 40 متر مىباشد . درون اين حصار هنوز ساختمانهاى آتشگده و چارطاق و منزلهاى مؤبدان و راهروهاى زيرزمينى به صورت نسبتا خوبى باقى است ، تمام ساختمانها را از سنگهاى لاشه كه در محلّ مزبور فراهم ميآيد با ملاطى از گچ ساختهاند ، پائين تپّهاى كه اين مجموعهء بنابر فراز آن قرار دارد محوّطهء وسيعى ديده مىشود كه از سنگهاى پراكنده پوشيده است و بدون ترديد آثار ابنيهء مختلف مىباشد . . . . » .
9 - كاروانسراهاى عهد ساسانى
« . . . . . در سه كيلومترى جنوب آتشگدهء فوق الذّكر كاروانسرائى وجود دارد كه احتمالا متعلّق بعهد ساسانى است . اين كاروانسرا نمونهء واقعى جايگاه سكونت را در زمانهاى گذشتهء مشرقزمين نشان ميدهد و مشتمل بر صحن بزرگى است كه در اطراف آن اطاقها واقع مىباشد ، اطاقها بسبك عهد ساسانى ساختهشده سه طرف آنها بسته است و رو به صحن كاروانسرا باز مىشود ، نقشهء كاروانسرا به صورت مربّعى است كه هرضلع آن 32 متر بوده تنها يك در از جانب مشرق به بيرون دارد ، هر اطاق بدرازاى 30 / 5 متر و پهناى 40 / 3 متر و بلندى 2 متر است .
« آثار سه كاروانسراى ديگر نيز بر سر راه فيروزآباد به خليجفارس پديدار مىباشد » « 1 » .
هامش
( 1 ) استخراج از گزارش اختصاصى پروفسور واندنبرك .