فصل چهارم - آثار تاريخى فيروزآباد و برخى نواحى شهرستانهاى بنادر خليجفارس
فيروزآباد بمسافت قريب 120 كيلومترى جنوب شيراز واقع گرديده آثار تاريخى بسيار مهمّى از اردشير بابكان نخستين شاهنشاه سلسلهء ساسانى و فرزندش شاپور اوّل در نزديكى آن واقعست و از نظر اهميّت ميتوان آثار تاريخى فيروزآباد را همطراز با تختجمشيد دانست يعنى همانطور كه آثار تختجمشيد يادگارهاى عظيم منحصربفرد هخامنشيان است آثار فيروزآباد نيز نشانهء عظمت و قدرت و هنردوستى سر سلسلهء شاهنشاهان ساسانى بشمار ميرود ، براى رفتن بفيروزآباد از راه پل فسا جادّهء سمت راست را ادامه ميدهند و چون به دوراهى ثانوى برسند باز هم راه جانب راست را دنبال مينمايند و از كاروانسراى كوار نيز راه به طرف راست بسوى فيروزآباد ادامه پيدا مىكند .
نام اصلى و قديمى فيروزآباد « گور » است كه بفرمان اردشير بابكان آن را ساختهأند و بنابر نوشتهء آثار عجم فيروز جدّ انوشيروان در آنجا ابنيه افزود و امير عضد الدّولهء ديلمى غالبا براى تفريح بدانجا ميرفت و چون نام « گور » خوشآيندش بود لذا آن را بنام فيروزآباد خواندند . « 1 »
بنا بگفتهء ابو اسحق استخرى شهر گور بوسيلهء اردشير در سرزمينى ساخته شد كه آب راكد آن را فراگرفته بود ، اين شهريار نذر كرد كه يك شهر و يك آتشگده در محلّى كه بر دشمن خود پيروز گردد بسازد و چون در سرزمين شهر گور بر دشمن پيروزى يافت نذر خويش را ادا نمود . . . . داراى چهار روازه است در خاور باب مهر ، در مغرب باب بهرام ، در شمال باب هرمز ، در جنوب
هامش
( 1 ) آثار عجم چاپ بمبئى محرم 1314 قمرى صفحات 111 - 113