ميرفته است « 1 » از كاريان آتش را به كمپ آتشگاه كه آتشگدهء شمالى فسا باشد بردهاند و از آنجا آن را به نيريز و مشيز و از آنجا به هندوستان بردهاند . در مشيز محلّى بنام گنبد پير جاسوس موجود است . « 2 »
آقاى پروفسور واندنبرگ بلژيكى « 3 » در كتابى كه بتازگى دربارهء باستانشناسى ايران بچاپ رسانيده است « 4 » دربارهء آتشكدهء كاريان چنين مينگارد :
« در كاريان ويرانههاى آتشگدهأى را كه بقاياى آذرفرنبغ يكى از سه آتش بزرگ ايران باستان است ديديم ، بدبختانه امروز چيز مهمّى از آن آتشگدهء معظم نمانده است . . . » « 5 »
هامش
( 1 ) دو آتشگدهء بزرگ ديگر يكى آتشگدهء شاهنشاهى بنام آذرگشنسب يا آذرگشن در محل معروف بتخت سليمان واقع در جنوب آذربايجان ( 49 كيلومترى شمال تكاب ) و ديگرى آتشگدهء دهگانان و برزگران بنام آذربرزين مهر در كوههاى ريوند خراسان بوده است كه بعقيدهء استاد پورداوود احتمالا در محلى بنام ابر شهر بوده برخى هم تصور مينمايند محل آن در حولوحوش بقعهء قدمگاه نزديك نيشابور يا همان حدود باشد .
( 2 ) اطلاعات فوق بوسيلهء دانشمند گرامى جناب آقاى مهندس احمد حامى تحصيل و اظهار گرديده در اينجا نقل شده است .
( 3 )Prof . L . Vander Berghe( 4 ) آقاى پروفسور دكتر لوئى واندنبرگ استاد دانشگاه گاند( Gand )بلژيك در سال 1330 شمسى در دانشگاه تهران و بهزينهء آن بتكميل تحصيلات و مطالعات خود اشتغال داشت و از ادارهء كل باستانشناسى تقاضا نمود براى عزيمت وى بتخت جمشيد و انجام بررسيهاى باستانشناسى در محل تاريخى مزبور مساعدتهاى لازم به عمل آورند و نخستينبار پس از رفتن بدانجا در ماههاى خرداد و تير 1330 با همكارى بنگاه علمى تختجمشيد در تپههاى ماقبل تاريخى جلگهء مرودشت باحداث گمانهها و انجام تجسسات علمى پرداخت و از آن پس چند مرتبهء ديگر بايران آمد و به تختجمشيد رفت و با كمكهاى مستمر و مداوم بنگاه علمى مزبور مسافرتهاى علمى و كاوشها و تحقيقات خود را در استان تاريخى فارس ادامه داد و در بسيارى موارد كه حتى با اتومبيل جيپ هم نمىتوانست بمحلهاى مورد علاقهء خود دست يابد بوسيلهء چارپايان يا دوچرخه و حتى پياده باتفاق آقاى عليمراد برزو از كاركنان بنگاه علمى تختجمشيد كه در كليهء مراحل باتفاق ايشان بود و همكارى مينمود مسافرت علمى خود را انجام ميداد و علاوهبر گمانههاى مختلف در تپههاى ماقبل تاريخى به آثار تاريخى متعددى هم برخورد و نتيجهء تحقيقات و مطالعات خويش را ضمن مقالات و سخنرانيهاى مختلف انتشار داد و در سال 1338 كتابى حاوى مجموعهء بررسيهاى مختلف خود دربارهء باستانشناسى ايران بنامArcheologie de L , Iran Ancien , Leiden 1959 )چاپ و منتشر نمود كه در چند مورد اين كتاب نيز از آن اقتباس و بنام كتاب باستانشناسى ايران قديم بدان اشاره شده است .
( 5 ) كتاب باستانشناسى ايران قديم - واندنبرگ صفحهء 19