111 كيلومترى جنوبشرقى فسا واقع گرديده مسافت آن تا شهر شيراز بالغ بر 275 كيلومتر است ، محلّ دارابگرد در پنج كيلومترى جنوب شهر داراب فعلى است ، در دارابگرد آثار تاريخى چهارگانهء عهد ساسانى قرار دارد كه عبارتست از قلعهء دحيه ، نقشرستم ، مسجد سنگى ، آتشگده .
قلعهء دحيه
اين بنا در پنج كيلومترى جنوب شهر و همان قلعهء عهد ساسانى است و مشتمل بر محوّطهء دائره شكلى مىباشد كه حصار مستديرى در اطراف آن ساختهاند و در وسط آن كوهسار مخروطى شكلى قرار دارد و در دامنهء كوه و قسمتهاى ديگر محوّطهء مزبور بقاياى ابنيه و سنگ و آجر و گچ فراوان موجود بوده قطعات سفال زيادى هم در آنجا پراكنده است و از محلهائى محسوب ميگردد كه با فراهم بودن وسائل و مقدّمات شايستهء خاكبردارى و كاوش علمى دامنهدار است ، محلّ مزبور در تاريخ 24 شهريورماه 1310 ذيل شمارهء 14 در فهرست آثار تاريخى بثبت رسيده است .
نقشرستم
در جانب شمالى كوهستان موسوم به كوه پهنا بين شهر داراب فعلى و قلعهء دحيه يا دارابگرد نقش برجستهأى مشتمل بر صحنهء پيروزى شاپور اوّل بر والرين امپراطور رم شرقى حجّارى شده است ( ش 157 ) ، سرداران و بزرگان ايران پشت سر شاپور ايستادهاند و والرين روبروى شاهنشاه ايران ايستاده شاپور دست سيرياديس « 1 » را كه به فرمانروائى رم برگزيده است در دست گرفته و عرّابه و اسب والرين و اسراى رومى پشت سر امپراطور مغلوب ديده مىشود ، « 2 » اين نقش در تاريخ 12 اسفندماه 1315 ذيل شمارهء 267 در فهرست آثار ملّى ايران بثبت رسيده است .
مسجد سنگى
در محلّ ديگر همان كوه يعنى بر جانب جنوبى آن محوّطهء وسيعى را در دل كوه تراشيدهاند كه بنام مسجد سنگى خوانده مىشود ، محوّطهء مزبور شامل راهرو
هامش
( 1 )Cyriadis( 2 ) - در اين نقش تصوير قريب 30 نفر حجارى شده كه بعضى از آنها فقط سرشان نموده گرديده است .