وجود دارد « 1 » و بطور اختصار همانطور كه سراسر كوهستان شمال شيراز جايگاه عبادت و آرامگاه بزرگان دين بوده است در شهر شيراز هم از اين گونه مردان خدا بسيار ميزيستهاند و به شرحى كه شيخ سعدى عليه الرّحمه فرموده است :
هزار پير و ولى خفتهاند در شيراز * كه كعبه بر سر ايشان همى كند پرواز
و طبعا شرح اين گونه آثار دور از هدف اين كتاب است لذا بيش از آنچه گذشت در اينباره توضيحى نداده بذكر آثار تاريخى ديگر شيراز ميپردازد :
21 - كليساى ارامنه
طبق نوشتهء آقاى هايك عجميان دانشمند و محقّق عاليقدر ارمنى ايرانى سابقهء اقامت ارامنه در شيراز حدّ اقلّ به قرن نهم هجرى ميرسد « 2 » بنابراين وجود كليساى تاريخى در شيراز امرى طبيعى به نظر ميرسد .
در كوى معروف به « سرجوى ارمنيها » كه بمسافت كمى از خيابان قاآنى در كوچههاى جانب شرقى خيابان مزبور واقعست كليسائى با نقّاشيهاى اصيل عهد صفويّه و سبك ساختمان شيواى آن دوران محفوظ مىباشد ( ش 129 و 130 ) و طبق آنچه در كتاب شيراز « 3 » مرقوم رفته است در زمان شاه عبّاس دوّم صفوى آن را ساختهاند و بهرصورت از ابنيهء تاريخى نفيس و جالب شيراز بشمار ميرود . سقف نقّاشى تالار اصلى كليسا ( ش 131 تا 134 ) و طاقچهبندى و مقرنس كارىهاى گچى در حاشيهء وسط ديوار آن از آثار هنرى دوران صفوى بوده سنگهاى قبور شخصيّتهاى مسيحى از جمله سنگ قبرى بنام داوود ردل « 4 » افسر انگليسى فوج هندوستان اعزامى بمأموريّت
هامش
( 1 ) اطلاعات راجع بمدفن چند نفر عرفاى اخير الذكر از گزارشهاى سال 1337 آقاى رحمت اللّه ناتوان كارمند سابق ادارهء باستانشناسى فارس كه توسط ادارهء مزبور به ادارهء كل باستانشناسى ارسال گشته استفاده شده است .
( 2 ) مقالهء ارامنه در شيراز اثر هايك عجميان - چاپ طهران 1958 ميلادى .
( 3 ) تأليف آقاى على سامى - چاپ شيراز - بهمن 1337 .
( 4 )D . Ruddel