برفراز تخت شاهى نشان ميدهد و نمايندگان ملّتهاى تابع ايران تخت را بر بالاى دست نگاهداشتهاند و خاصّان و نزديكان شاهنشاه در پشت سر وى يا كنار تخت قرار دارند ( ش - 86 ) و روبروى او آتش مقدّس و فروهر جلوهگيرى مىكند . آرامگاه سوّم منسوب باردشير اوّل و آرامگاه چهارم مربوط بداريوش دوّم شناخته شده است .
نقوش برجستهء پائين كوه نيز به ترتيب از راست به چپ بدينقرار است :
نقش اوّل كه در پائين كوه حجّارى شده است تصوير نرسى ( 295 تا 304 ميلادى ) پسر شاپور اوّل را نشان ميدهد كه حلقهء شهريارى را از مظهر اناهيتا ( ناهيد ) ميگيرد . در اين حجّارى طرز لباس و تاج و موى سر و زينتهاى شاهنشاه و نوارى كه به مچهاى پا ميبستند تا هنگام راه رفتن كوتاهى و سنگينى گامها بهتر وقار شاهنشاه را بنمايد شايستهء توجّه مخصوص است . مظهر ناهيد به صورت بانوئى موقّر حلقهء پادشاهى را به نرسى ميدهد . بين آن دو نفر طفلى ايستاده است كه تصوّر ميرود هرمز دوّم وليعهد باشد و پشت سر نرسى ظاهرا وزير وى با تصوير ناتمام يكى از بزرگان مشاهده ميگردد ( ش - 87 ) .
نقش دوّم - اين حجّارى در زير آرامگاه داريوش بزرگ قرار دارد و مشتمل بر دو مجلس است كه بوسيلهء خطّ نسبتا باريكى از يكديگر جدا مىباشد هردو مجلس شبيه بهم بوده تصوير بالائى بهرام دوّم ( 276 تا 293 ميلادى ) را در جنگ با دشمنش نشان ميدهد ( ش - 88 ) .
نقش سوّم - بزرگترين و مجلّلترين حجّارى عهد ساسانى در نقشرستم مشتمل بر صحنهء پيروزى شاپور اوّل ( 242 تا 271 ميلادى ) بروالرين « 1 » امپراطور رم ( ش - 89 ) .
در اين حجّارى شاپور اوّل با كمال حشمت بر اسب نشسته والرين در مقابل او زانوى تسليم بر زمين زده است . يكنفر رومى هم كه تصوّر ميرود سيرياديس « 2 » يا كردياس رقيب والرين باشد جلو اسب ايستاده شاهنشاه ايران دست بسوى او دراز كرده ظاهرا حلقهء فرمانروائى كشور رم شرقى را بوى ميسپارد . پشت سر شاپور نبشتهء بزرگ
هامش
( 1 )Valerien( 2 )Cyriadis