23 مدرسه پاقلعه - مدرسه صدر پاقلعه
سال ساخت : پس از صفوى
وضعيت : غير مسكونى امّا داير است .
آدرس : محله پاقلعه ، محله مجاور قلعه طبرك
علّت نامگذارى : بانى آن مرحوم حاج محمّد حسين خان صدر اعظم اصفهانى بوده است .
[ مهدوى ] مرحوم حاج محمّد حسين خان صدر اصفهانى در اصفهان و نجف و كربلا مدارس دينى چندى بنا نمود . « 1 » كه از آن جمله مدرسه واقعه در محله پاقلعه اصفهان است . « محله مجاور قلعه طبرك را پاى قلعه گويند » . مؤلف دانشمند كتاب نفيس « گنجينه آثار تاريخى اصفهان » ( صفحه 749 ) مىنويسد : كتيبه سردر اين مدرسه به
هامش
( 1 ) - حاج محمّد حسين خان صدر اصفهانى از نادره مردانى است كه اصفهان در دامان خود پرورده است .
وى از آنجا كه از موقعيت حسب و نسب بىبهره بود ، در سايهى هوش و پشتكار بىنظير خويش مدارج ترقّى و تكامل را طى كرد ، در دستگاه آغا محمّد خان قاجار به « امين الدوله » ملقّب مىگردد و فتحعلى شاه لقب « نظام الدّوله » را به او مىدهد و آنگاه كه منصب صدرات اعظم را به دست مىآورد ، به « صدر » شهره مىشود .
از توفيقات زندگى او مدارا با اهل علم ، فقرا ، سادات و طلّاب بوده ( كه داستان طلبهى فقيرى كه در نجف دلدادهى يكى از بزرگزادگان آن ديار مىشود و صدر از آن دختر خواستگارى مىكند ، نمونهاى از نيكانديشى اوست ) ، تأسيس مدرسه صدر در خيابان چهارباغ ، و مدرسهى صدر در چهارباغ خواجو و تأسيس مدرسهى پاقلعه و بناى قلعهى نجف اشرف و تعمير اساسى مسجد جامع اصفهان از مظاهر باقيات صالحات اوست . او سرانجام پس از عمرى چنين بابركت در سال 1239 ه . ق . وفات و بنابر وصيتش ، جنازهاش را به نجف اشرف منتقل نمودند . يكى از مقالات زيبايى كه پيرامون او نوشته شده است مقالهى استاد عباس اقبال آشتيانى در مجلهى « يادگار » است ( سال دوم ، شمارهء هشتم ، ص 54 به بعد ) .