144 مدارس خمسه
سال ساخت : در عهد صفوى
وضعيت : 2 مدرسه تخريب و بقيه معمور است .
آدرس : در محدودهى چهارسوق مقصود و امامزاده احمد قرار داشته است .
علّت نامگذارى : تعداد مدارس
در زمان رياست آقايان مسجد شاه اولاد و اعقاب شيخ محمّد تقى رازى ايوان كيفى ، در حدود بازارچه چهارسوق مقصود و امامزاده احمد ، پنج مدرسه از مدارس قديمى وجود داشته كه امر توليّت و تدريس آن مستقيما زير نظر آنان اداره مىشده است و آنها عبارتند از : 1 - مدرسهى اسماعيليه 2 - مدرسهى الماسيّه 3 - مدرسهى مسجد شاه 4 - مدرسهى شيخ محمّد على 5 - مدرسه عربان . اين پنج مدرسه به نام مدارس خمسه معروف بودهاند و غير از مدرسهى اسماعيليّه و مدرسهى مسجد شاه كه فعلا باير است ، مدارس ديگر طلبهنشين و معمور مىباشد بالاخص مدرسه حاج شيخ محمّد على . « 1 »
هامش
( 1 ) - مدرسهى حاج شيخ محمّد على ، از باقيات صالحات مجتهد عظيم الشأن ، مرحوم آقا شيخ محمّد على نجفى مسجد شاهى ، ملقّب به « ثقة الاسلام » ( متوفّا به سال 1318 قمرى ) وى از شخصيّتهاى صاحب نام خاندان مسجد شاهى است ، ايشان پس از آن كه مدرسهى « ساروتقى » ( واقع در بازارچهى حسنآباد ) رو به ويرانى مىگذارد ، تصميم مىگيرند ، مسجد را تجديد بنا نمايند و بدين منظور ، پس از اتمام بنا ، اين مدرسه به نام ايشان مشهور و معروف مىگردد ، شاعرى « اديب » نام ، در تاريخ اتمام آن ماده تاريخ زير را سروده :زد رقم ز الهام غيب از بهر تاريخش « اديب » * هيهنا دار السّلام ، فادخلوها آمنين1317 -