و بر در آن منارى چون ستون قبّهى آسمان كشيده و دراز و با عيّوق و فرقدان همنشين و همراز عجيب شكل وضع غريب اصل و فرع در قسمت و عرض آنكه سه شخص بر سه پايه آن صعود و عروج نمايد تا بر كنگره و قفصه نرسند ، خود را به يكديگر ننمايند ، خرج بىپايان و بىحد بر آن صرف و ضياع بىشمار بىعدد بر آن وقف ، چنان كه هر سال مبلغ هزار دينار محصول و مستغلات و موقوفات بوده و اكنون آن را به كلى مستأكله ربوده » . « 1 »
« مدرسه نظاميه تا زمان مغول در اصفهان داير بوده و در فتنه مغول فاسقه مانند بسيارى ديگر از بقاع الخير خراب و ويران شده و اكنون به طور قطع محل آن را نمىتوان نشان داد . و چنان كه در « تاريخ مدارس ايران ، ص 119 » هم آمده ، مدرسهى نظاميّه را به پاس حرمت مدرّس نامدار آن « صدر الدّين خجندى » ، « صدريّه » هم مىنامند ( به مدرسهى صدريّه رجوع شود ) و علاوه بر محمّد بن ثابت بن على خجند ( متوفى 483 ) قاضى ارّجانى - كه از اعقاب جابر انصارى ( صحابى معروف پيامبر ( ص ) - نيز از مدرّسين معروف اين مدرسه در زمان نظام الملك بوده است .
هامش
( 1 ) - گنجينهى آثار تاريخى اصفهان ، ص 62 به نقل از ترجمهء « محاسن اصفهان » ، ص 142 .