129 مدرسه و مسجد ميرزا رضى
سال ساخت : صفويّه
وضعيت : داير
آدرس : بازارچه حسنآباد
علّت نامگذارى : به نام بانى
[ مهدوى ] شاردن در سفرنامه خود « ص 133 » پس از آنكه شرح نسبتا مفصّلى از ميرزا رضى بيان مىكند مىنويسد : وصل به كاخ ميرزا رضى مسجدى است بدين نام كه او خود بنا نهاده و دو طبقه و اطاقهاى زيادى دارد كه در آن طلّاب علوم دينى و ادبا مسكن مىگزينند . در كتاب « آثار ملى اصفهان » آمده : اين مدرسه از بناهاى ميرزا رضى صدر اصفهانى « 1 » است كه در عهد صفويّه ولايت داشته است و در شهر
هامش
( 1 ) - صدر خاصّه چنان كه در كتاب « تاريخچهى اوقاف اصفهان ، ص 219 » آمده : متصدّى موقوفههاى خاندان سلطنتى در حكومت صفويّه بوده است ، در مقابل صدر عامّه متصدى امور موقوفات در تمامى كشور بوده است . نكتهى شايان توجه آن كه گاهى در حكومت صفوى ، مناصب دينى نظير : صدارت عامّه و خاصه ، شيخ الاسلامى ، امامت جمعه ، قضاوت و . . . كه شخص از طرف حكومت عهدهدار آنها مىشده ، گاهى تنها براى يك نفر جمع مىشده است و البته ميزان اختيارات آنان نيز با توجه به توانايىها و منش و شخصيت آنها متفاوت بوده است و البتّه حكومت نيز در تفويض اين اختيارات پيشينهى خانوادگى و مقبوليّت اجتماعى افراد را مدّنظر قرار مىداده است . « ميرزا رضى » نيز از اين قاعده مستثنى نبوده چنان كه شاردن مىنويسد : « حوّا بيگم ، دختر شاه عباس كبير ، كه با صدر خاصّه ازدواج كرد ، حاصل آن ازدواج ميرزا رضى بود ، صدر در جوانى مرد و حوّا بيگم به عقد ازدواج يك روحانى ديگر درآمد ، كه او را براى تجليل و احترام به مقام صدارت خاصّه رساندند . . . ميرزا رضى مانند بقيّهى اولاد ذكور حوّا بيگم كور بود و با وجود كورى ، زيباروى و خوشمنظر است و نه تنها فاقد بينايى است ، بلكه چشم هم ندارد . . . مهارت و لياقت شاهزادگان كور ايران ، در امور صنعتى و هنرهاى دستى ، -