111 مدارس كوچه عربان و قيصريّهى كهنه
سال ساخت : صفوى
وضعيت : تخريب
آدرس : كوچه عربان ، قيصريه كهنه يا محله جويباره جديد
علّت نامگذارى : به علت وجود داشتن در محله قيصريهى كهنه و كوچه عربان
[ مهدوى ] شاردن در سفرنامه خود ( ص 81 ) بعد از آن كه قيصريه قديم اصفهان را معرّفى مىكند مىنويسد : اين محله داراى مدارس و كاروانسراهاست كه معروفترين آنها كاروانسراى اردستانيها و كوچهاى نيز بنام يهوديها در آن جاست . « 1 » شاردن پس از بيان اين مطالب اطلاع ديگرى از مدارس و اسامى آنها و محل دقيق آنها به دست نمىدهد و سپس به قبرستان و مقبرهى « كمال الدين اسماعيل » مىپردازد و اظهار مىدارد كه مردم اصفهان به سبب قبر كمال اسماعيل ، آن مكان را مقدّس مىدانند . عليهذا اين مدرسه بايد در محل خواجوى فعلى باشد .
هامش
( 1 ) - شاردن پس از ذكر بازار نماز و حمّام خواجه عالم و گودى كه محلّ فروش مرغ بوده مىنويسد :
« نزديك اين گود ، كوچهى عربان است و به قيصريّهى كهنه ختم مىشود كه بالاى آن ، عمارت نقارهخانهى قديم بوده و قبل از شاه عبّاس كبير ، به هنگام شام و سحر نقاره مىزدهاند ، تا آنكه ميدان شاه را ساخته و نقارهخانه بدانجا منتقل گرديد . اين محلّه داراى مدارس كاروانهاست . . . » واژهى مدارس داراى عبارت خود گوياى آن است كه حدّاقل از دو مدرسه بيشتر بوده است و چون در توصيف محلّهى جهانباره ( جوباره يا جويباره ) است كه از محلّات پررونق اصفهان عهد صفوى بوده ، بدون شك داراى مدارس متعدّد بوده كه متأسفانه چنان كه ديديم ذكرى از آنها در سفرنامهى شاردن به ميان نيامده است .