مدرسه و مسجد به ذو الفقار معلوم نيست .
مرحوم جابرى در تاريخ اصفهان و رى ( صفحه 247 ) مىنويسد : از مساجد دوره شاه طهماسب اول يكى مسجد ذو الفقار است و آن را ذو الفقار بيك اسپهانى كه خاصهتراش شاه طهماسب در قزوين بوده ساخته و حمام را بنا نهاد چون آن حمام را نيز به حمام خاصهتراش پس از چهارصد سال مىخواندند . سردرب كاشى معرّق دارد به تاريخ 950 و مساحت بيش از نيم جريب و كوچه دست چپش نيز به نام او معروف و مدرسهاى ابتداى كوچه ساخته ، كه مساحتش 700 ذرع تخمين زده مىشود . مدرسه در اول كوچه مجاور مسجد در قسمت جنوب قرار دارد كمى از كف كوچه و بازار گود است در اين اواخر اندكى مخروبه و باير گرديده بود . در سالهاى اخير به همت دانشمند بزرگوار مرحوم شيخ محمّد باقر زند كرمانى و سرمايهى مادى مردم متديّن بازار تأمين گرديد و اكنون طلبهنشين است . « 1 »
هامش
( 1 ) - البتّه شيخ محمّد باقر زند كرمانى ( متوفّاى 1389 قمرى - 1348 شمسى ) كه از علماى متنفّذ و خود از مدرّسان مدرسهى ذو الفقار بود ، از سال 1344 شمسى ، دست به كار تجديد بناى مدرسه شد كه عمرشان كفاف نداد و در سال 1349 شمسى آقاى حاج سيّد حسن فقيه امامى ، تجديد بناى مدرسه را با كاشىكارى و نماسازى ادامه دادند ، از مدرّسان بزرگ مدرسهى ذو الفقار ، مىتوان به مرحوم ميرزا محمّد حسن نجفى ، مجتهد و فقيه باتقوى كه در سال 1317 قمرى وفات يافت و ابتدا در تكيه « لسان الارض » و سپس به نجف اشرف منتقل گرديد . ايشان در مسجد ذو الفقار هم سالها اقامهى جماعت مىنمودند و هم از مدرّسان آنجا محسوب مىشدند . حاج سيّد حسن فقيه امامى ، شيخ على اكبر فقيه ، حاج شيخ محمّد على ابراهيمى و . . .