در كتاب پارتها يا پهلوانان قديم نيز آمده است كه بعد از مرگ آنتيوخوس اپيفانس در گابه ( - گابى كامناسكيرس ) « 1 » گابيانه را به قلمرو خود افزود و براى خويش عنوان « پيروز » « 2 » اختيار كرد و سپس حدود كشور خو را تا خليج فارس و سلوسيا « 3 » در كنار درياى « ايتره » ( نام قديمى درياى هند و بعدا درياى سرخ يا بحر احمر ) امتداد داد . « 4 »
به نظر مىرسد از دورهء ساسانيان به بعد نام اصفهان كه تصحيف و تحريفى از اسپهان ( - اسپاهان ، سپاهان ، اسپدان ، اسپدانه ، اسبه آن اصبهان ) بوده ، جايگزين حكومتنشين آن يعنى گابيانا و گى شده و امتيازى كه بر ساير شهرهاى ايران آن زمان حاصل كرده از آن جهت بوده كه وليعهدنشين عهد ساسانيان بوده است . در خور يادآورى است كه ارمنستان هم همين برترى را داشته و در قلمرو ساسانيان ، گاهى ارمنستان و گاهى اصفهان ، محل اقامت وليعهد شاه ساسانى بوده است ، ولى اصفهان علاوه بر اين امتياز ، در دورهء ساسانيان محل سكونت و قلمرو نفوذ و اسپوهران يا اعضاى هفت خانوادهء بزرگ ايرانى كه مشاغل عمده و مناصب سلطنتى را دارا بودهاند نيز بوده است ، و چنانكه در تاريخ آمده سواره نظام ساسانى به هنگام صلح ، در مراتع اطراف اصفهان ، مخصوصا قسمت غربى اين شهر تا دامنههاى كوهها و سرچشمهء زايندهرود ، استقرار مىيافته است .
نام اصفهان در مأخذ يونانى و اسلامى
يونانيان قديم نيز با نام اصفهان آشنايى داشتهاند ، از آن جمله بطلميوس ، « 5 »
هامش
( 1 ) .Kamnaskires( 2 ) .Victorious( 3 ) .Siloucia( 4 ) . محمد جواد مشكور ، پارتها يا پهلوانان قديم ، ص 135 .
( 5 ) . بطلميوس( Ptoiemaios , Klodios )منجم معروف يونانى و عالم جغرافيا در قرن دوم ميلادى .