آن پيام اولياى مركز را بوخامت اوضاع منطقه متوجه ساخت و همرأى بودن استاندار را نيز اعلام داشت . اما ستاد ارتش بفاصلهء يكساعت يعنى ساعت 20 و 30 دقيقهء همانروز جواب داد كه چون مجلس شورايملى قيام آذربايجان را بر خلاف قانون اساسى دانسته و دولت نيز ضمن بيانيه لزوم اجراى نظر مجلس ، يعنى ارادهء ملت را اعلام داشته است ، بايد مقاومت كنيد . شما شورائى از افسران خود تشكيل دهيد و بيانيهء دولت را بخوانيد .
اگر طبق تشخيص شورى مقاومت غيرمقدور باشد شما و افسران بتهران حركت كنيد .
پس از طى اين مراحل سرانجام كار بتسليم لشگر منجر شد و پادگان از هم پاشيد .
برخى از افسران در تبريز ماندند و تعدادى نيز بتهران حركت كردند . سرتيپ درخشان بعد از ورود بتهران در دادگاه نظامى محاكمه و محكوم بمرگ شد ولى در مرحلهء تجديدنظر محكوميت وى به 15 سال حبس تقليل يافت و بعد از چندى نيز مورد « عفو ملوكانه » قرار گرفته از زندان آزاد گرديد . او همان كسى است كه در فروردينماه 1357 خورشيدى بعنوان جاسوس شوروى در تهران دستگير شد و چند روز بعد جرايد پايتخت نوشتند كه وى بعلّت سكتهء قلبى در زندان درگذشت . « 1 »
گفتيم كه آقاى بيات بعنوان استاندار از مردم دعوت كرد كه براى اصلاحات در آذربايجان بوى مراجعه نمايند ولى اوّلين و آخرين كسى كه در استاندارى به او مراجعه كرد نمايندهء دولت ملّى آذربايجان بود كه پس از تشكيل دولت با وى ملاقات كرد و پيام حكومت ملّى را به دو ابلاغ نمود . اين پيام در يك عبارت كوتاه و چنين خلاصه مىشد كه « چون دولت ايران با خواستهاى حكومت ملّى و فرقهء دموكرات موافقت نكرده است بنابراين وى بنام استاندار و نمايندهء دولت مركزى در آذربايجان كارى ندارد و مىتواند مراجعت نمايد » . اين بود كه او نيز روز 25 آذرماه 1324 يعنى سوّمين روز تسليم لشگر بتهران بازگشت .
بطوريكه در اول اين فصل دوم گفتيم اشارهء ما بچگونگى تشكيل فرقهء دموكرات آذربايجان و مرامنامه و اساسنامهء آن و نقل برنامهء دولت آقاى پيشهورى . . . بدانجهت است كه خوانندگان كتاب را بعد از گذشت قريب ثلث قرن از وقايع آن روز آذربايجان ،
هامش
( 1 ) - روزنامهء اطلاعات . تهران . شماره 15577 . تاريخ 7 / 1 / 1357 .