صادر كرده بود . توضيح آنكه دولت ايران بموازات فعاليتهاى همهجانبهاى كه براى خنثى نمودن اقدامات فرقهء دموكرات ، در جهت تشكيل مجلس و حكومت ، به عمل مىآورد در تاريخ 17 آذرماه 1324 « آقاى سهام السلطان بيات » را ، كه چند روز پيش باستاندارى آذربايجان برگزيده بود ، با عجله به تبريز اعزام داشت و او ضمن اعلاميهء چاپى ، كه بر ديوارهاى شهر الصاق و در جرايد محلّى درج گرديد اهميت مأموريت خود و لزوم انجام اصلاحات را عنوان كرده خواستار آن شد كه اگر كسانى مطالبى در باب اصلاحات و غيره دارند بايشان ، كه در تمام اوقات حاضر بمذاكره است ، رجوع نمايند ولى هرچه انتظار كشيد در اينمدت مأموريت ، كه جمعا 19 روز شد ، كسى به دو مراجعه ننمود و ملاقاتهاى خصوصى وى نيز به نتيجه نرسيد .
در كتاب « گذشته چراغ راه آينده است » « 1 » در اينباب چنين آمده است كه روز 17 آذر در منزل « آقاى سراجمير » ( ذكاء الملك ) در تبريز با حضور آقايان بيات ( استاندار ) ، دولتشاهى ( كفيل استاندارى قبل از ورود بيات ) ، پيشهورى ، شبسترى و فريدون ابراهيمى جلسهاى تشكيل شد . پيشهورى پيشنهادهائى كرد . بيات گفت كه بايد با تهران گفتگو كند ولى سرانجام نتيجهاى بدست نيامد بويژه آنكه لشگر تبريز تسليم دموكراتها گرديد و بعد از آن اميد وى براى هرگونه اقدام اصلاحى از بين رفت .
تسليم لشگر صبح روز جمعه 23 آذرماه صورت گرفت و اين امر علاوه بر آسايش فكرى سران فرقه ، از طرف يك نيروى مسلح ، بعنوان يك پيروزى سياسى از جانب آنها نيز تلقى گرديد زيرا قرارداد تسليم از طرف فرمانده لشگر ، كه نمايندهء رسمى دولت مركزى بود ، و آقاى پيشهورى با عنوان رئيس دولت ملى آذربايجان امضا گرديد و بمنزلهء شناسائى اين حكومت از طرف دولت ايران قلمداد شد چيزى كه دموكراتها خيلى بدان ارج مىدادند .
سرتيپ « درخشان » فرمانده لشگر تبريز قبل از تسليم خيلى تلاش كرد كه موافقت ستاد ارتش را براى يكنوع سازش و جلوگيرى از خونريزى كسب كند و ضمن تلگرامهاى
هامش
( 1 ) - كتاب قطورى است كه بعد از انقلاب 1357 ايران ببازار آمده ، نويسنده و محلّ و تاريخ چاپ قيد نگرديده جز آنكه در پشت جلد نوشته شده است ناشر « جامى »