چپگرا ، كه در آن ايام در شهرهاى مختلف آذربايجان منتشر مىگشته ، بعد از 21 آذرماه 1325 از ترس دستگاههاى امنيتى طعمهء آتش شده است « 1 » و مآخذ ما در اين زمينه از حيث جرايد بيشتر از آنها نشريات دست راستى گرديده است .
از جمله جرايدى كه بعد از شهريور 1320 در تهران انتشار مىيافت روزنامهاى بود بنام « كشور » « 2 » كه خط مشى سياسى آن مخالفت شديد با حزب توده و افكار چپى بود و در عوض از « سيد ضياء الدين طباطبائى » « 3 » كه در دوران حيات طبيعى و سياسى خود همواره بعنوان عامل دستاول سياست انگلستان در ايران شناخته مىشد ، طرفدارى مىنمود . اين روزنامه در تاريخ سوّم مهرماه 1324 ، كه سه هفته از تاريخ تشكيل فرقهء دموكرات مىگذشت ، در شماره 86 خود مقالهاى نوشته و در آن آورده است كه « آرداشس » « 4 » از شمال و از طريق گيلان بآذربايجان رفته با حمايت خارجيان - كه منظورش روسهاست - دست بيك
هامش
( 1 ) - اينقبيل روزنامهها را حتى از كتابخانههاى عمومى در تهران جمعآورى كردهاند .
( 2 ) - صاحبامتياز اين روزنامه شخصى بنام « جلالى نائينى » بود كه وكالت دادگسترى داشت و سالهاى ممتدى رئيس كانون وكلاى دادگسترى شد و چندين سال نيز در آخرين دورههاى مجلس سنا نمايندگى در آن مجلس داشت .
( 3 ) - معروف است كه كودتاى 1299 را انگليسىها در ايران ترتيب دادند و رضا خان را براى جلوگيرى از نفوذ روسها ، يعنى مرام كمونيستى بر سر كار آوردند . يكى از مهرههاى بسيار مؤثر كودتا همين سيد ضياء الدين طباطبائى بود كه روزنامهء رعد را در تهران منتشر مىنمود و بعد از كودتا با آنكه حدود سى سال بيشتر نداشت به رياست وزرائى انتخاب گشت ولى دوران حكومتش يكصد روز طول كشيد زيرا هدف از كودتا بقدرت رسانيدن رضا خان بود و بدينجهت سيد ضياء الدين اين سمت را به دو سپرد و بفلسطين رفت . پس از سوم شهريور 1320 بار ديگر بايران بازآمد و بنمايندگى مجلس شورايملى و بعد از تشكيل مجلس سنا به سناتورى منصوب گرديد . او در دولت وثوق الدوله عاقد معروف قرارداد ايران و انگليس ، مأمور مذاكره با دولت جمهورى آذربايجان شد كه در قفقاز ، مستقل از كمونيستها تشكيل شده بود . به نوشته مرحوم محسنى او به آن دولت وعدهء اعزام نيروى ايرانى داد ولى با سقوط آندولت بدست كمونيستها اين وعده عملى نگرديد ( صفحهء 390 - 397 يادداشتهاى مرحوم عباس محسنى )
( 4 ) - آرداشس آوانسيان بطوريكه در صفحه 34 گفتهايم جزو 9 نفر زندانيان سياسى زمان رضا شاه بود و بعد از سوم شهريور 1320 آزاد گرديد .