زنبورعسل :
يكى از محصولات مفيد و ارزندهء اردبيل عسل است كه در همه جاى اين ولايت قابل بهرهبردارى است . نگهدارى و پرورش زنبورعسل از قديم الايام در اردبيل معمول بوده و عسل ، ولو به مقدار كم ، يكى از صادرات آن را تشكيل مىداده است . امروزه اين كار وسعت بيشترى يافته و با اختلاط روشهاى تجربى محلّى با اصول علمى ، بر تعداد كندوها افزوده شده است و حتى در دشت مغان نيز پس از آزمايشهاى لازم براى نگهدارى آن مقدماتى فراهم گشته است .
زنبورعسل موجود حساس است و نگهدارى و پرورش آن محتاج دقّت و مراقبت مىباشد و چنان كه در اين امر كوتاهى شود با مرگ زنبورها كندو يا همهء كندوها از بين مىرود و سرمايه و زحمتى كه براى آنها كشيده شده است نابود مىشود .
بطوريكه قبلا هم اشاره كردهايم اردبيليان عسل را بر دو قسم مىدانند . يك قسم را بنام عسل گيلان مىخوانند و آن محصولى است كه از كندوهاى سمت شرقى شهر و دامنههاى باغرو بدست مىآيد . اين نوع عسل مثل عسلهاى ديگر شيرين است ولى وقتى درست مزمزه شود گوئى در آخر طعم تلخى از آن در ذائقه احساس مىشود . اهالى محلّ اين نوع عسل را داراى خاصيّت « سردى » مىدانند و ما در جاى ديگر در باب « سردى » و « گرمى » بعضى از خوردنيها اشاره كردهايم .
قسم دوم عسل سبلان است كه از حيث شيرينى تند است و عطر و طعم مطبوعترى دارد و در آباديهاى اطراف سبلان بدست مىآيد . اين نوع بر خلاف عسل گيلان خاصيت « گرمى » دارد و از اين حيث يك نوع دارو نيز بشمار مىآيد . قبلا هم اشاره كردهايم هواى لطيف بويژه گلهاى مخصوص و معطر يونجه و اسپرس ( خشه ) و ديگر گلهاى دامنههاى سبلان است كه اين عسل را ممتاز مىسازد .
چون منطقه سردسير و نيز فاصله بين بهار و زمستان كم است از اينرو كاركرد زنبورها نيز كمتر مىشود و محصول زيادى از كندوها ، با مقايسه با كندوهاى نقاط ديگر ، بدست نمىآيد . اين امر از يكسو و سقوط اخلاقى جامعه در عصر ما ، كه بدست آوردن پول بهر شكلى كه باشد ، جانشين اصول اخلاقى و دينى و اجتماعى گشته است از سوى ديگر ؛