نفرى آن حزب گرديد . « 1 »
از كسانى كه شعبهء حزب را در اردبيل تشكيل دادند بدرستى اطلاع كافى در دست نيست با اينحال آقايان محمد ننهكرانى ، قاسم تركپور ، روح الله وطنفدا ، مشهدى ذو الفقار فرشفروش ، اروجعلى فرشفروش ، خانحسين احمدزاده از نخستين اعضاى آن به حساب مىآيند . « 2 »
برخى از سالخوردگان نيز معتقدند كه اين شعبهء بوسيلهء آقاى على اميرخيزى پىريزى گرديد . او مدتى قبل از تشكيل شعبه ، از تبريز باردبيل آمده در منزل آقاى قاسم تركپور اقامت كرد و با يك مطالعهء دقيق در اوضاع اجتماعى و اقتصادى اردبيل به تبريز بازگشت و تشكيل شعبه بر مبناى گزارش وى بكميتهء ايالتى صورت گرفت . بهرحال آنچه قطعى است اينست كه روزيكه تابلوى حزب توده بر سر در خانهء سابق آقاى « محسن زمانفام » نام در اوّل كوچهء عارف بالا مىرفت علاوه بر اعضاى محلى ، يكى از اعضاى كميتهء ايالتى تبريز نيز حضور داشت .
حزب توده نتوانست به زودى در شهر وسعت يابد و جز جمعى از چروونها اعضاى بيشترى براى خود پيدا كند . زيرا مردم مذهبى اين شهر آن را ضدّ خدا و ضدّ مذهب مىپنداشتند و مستقيم و غيرمستقيم نيز تحتتأثير تبليغات روحانيون و ديگر مخالفان اين
هامش
( 1 ) - اولين دستهء رهبرى حزب توده در ايران 18 نفر و مركب از آقايان سليمان محسن اسكندرى ، دكتر محمد بهرامى ، دكتر مرتضى يزدى ، سيد جعفر پيشهورى ، حسين جهانى ، محمود بقراطى ، مهندس تقى مكىنژاد ، محمد على شريفى ، احمد ايمهانى ، مير قاسم چشمآذر ، رسول پورمرادى ، رضا روستا ، مهندس منصور ركنى بزرگ علوى ، عبد الحسين نوشين ، ابو الفضل فرهى ، فرضى دهقان و احسان طبرى بود بعدها آقايان عبد الصمد كامبخش ، نور الدين الموتى ، آرداشس آوانسيان و ضياء الموتى هم بر آنها افزوده شدند . ( مجلهء جوان مذكور در ذيل صفحهء قبل ) .
( 2 ) - آقاى يعقوب قدس ، كه يكى از مهرههاى سياسى و اجتماعى اردبيل از 1320 تا 1325 بود در گفتاريكه نگارنده هنگام تهيهء اين مطالب با ايشان داشت يادآور شد كه كميتهء اوليهء ولايتى حزب توده در اردبيل مركب از آقايان قاسم تركپور ، روح الله وطنفدا ، محمد ننهكرانى ، ذو الفقار فرشفروش ، من يعنى آقاى قدس و دو نفر ديگر بودند ولى سعى بر آن بود كه كمكم كسانى از چروونها بعضويت كميته درآيند و افراد سرشناس محلّى جاى خود را به آنها بدهند .