مىبردند و چون دشمن از معابر آن درست آگاهى نمىداشت باتلاقها مانع ورود آنها بجنگل مىگشت و در نتيجه اهالى از قتل و كشتار محفوظ مىماند .
امروز فاصله شهر تا جنگل بدان اندازه نيست و بىتوجهى گذشتگان در استفاده از درختان تعداد زيادى از آنها را از بين برده و فاصلهء جنگل را تا شهر بيشتر كرده است و اين فاصله در نزديكترين قسمت آن به شهر قريب 25 كيلومتر شده است .
درختان موجود در اين قسمت از جنگل ستبر و تنومند نيست بلكه غالبا به صورت درختان بوتهاى مثل فندق و غيره مىباشند . در منطقهء اردبيل اين بوتهها استعداد درخت شدن دارند . در سنوات اخير بعضى از روستانشينان مجاور درصدد پيوند زدن به آنها برآمده و كموبيش محصول آنها را براى فروش عرضه مىدارند و طبيعى است كه اگر در اينباب كوشش شود مطلوب آنها ، كه تحصيل درآمد است ، بدست خواهد آمد و جنگل و درختان آن نيز از تعدّى ناصواب مصون خواهد ماند .
در گذشته استفادهء عمده مردم از جنگل تهيهء سوخت براى زمستان بود . آنان با تبر درختان را مىانداختند . تنهء آنها را به صورت هيزم و شاخهها را به صورت زغال درآورده براى فروش عرضه مىداشتند . گروهى نيز در داخل جنگل درختان تنومند را براى تهيهء الوار و تيرهاى چوبى مىبريدند .
امروزه با افزايش عرضه مواد سوختى معدنى ، مثل نفت و گاز ، نياز بهيزم و زغال چوب كمتر شده و بحدّاقل ممكن رسيده است . با ورود تيرها و « پروفيل » هاى آهنى و آلومينيومى در صنعت ساختمانى نيز تيرهاى چوبى و پنجرههاى تختهاى جاى خود را به اينها داده است . اميد است كه اين قبيل وسايل جديد روزبروز بيشتر شود و سودجوئيهاى ناصواب جنگلها را مثل گذشته دستخوش يغما قرار ندهد .
در سنوات اخير دولت براى صيانت جنگلها قوانين مخصوصى بتصويب رسانيده است كه اجراى صحيح آنها نيز وسيلهاى براى بقاى اين منابع طبيعى خواهد بود .
امّا مرتع در منطقهء اردبيل بسيار زياد است زيرا قسمت اعظم از مناطق مرتفع كه بعلّت شيب تند و علل ديگر قابل غلهكارى نيست خودبخود به صورت بهترين مراتع درآمده و علفهاى طبيعى آنها چراگاههاى خوبى براى دامها بويژه گوسفند گشته است .
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 403
مساهمون: بابا صفرى
ص٤٠٣