مير آخور اوغلى :
مرحوم حاج ميرزا محمد على معروف به « مير آخور اوغلى » از علماى بزرگ نيمهء اول قرن چهاردهم هجرى اردبيل بوده است . در اردبيل به دنيا آمده تحصيلات مقدماتى را در آنجا گذرانيده است . در سنين جوانى بنجف رفته و با سعى و كوششى كه داشته از شاگردان ممتاز حوزهء درسى مرحوم « فاضل دربندى » شده است . سرانجام در علوم عقلى و نقلى بهرهء كافى يافته با نيل بدرجهء اجتهاد بزادگاهش بازگشته است . او در مسجد جنّتسرا اقامهء جماعت مىكرد و بحل و فصل مرافعات مردم مىپرداخت و در اين كار مهارت خاصى ابراز مىداشت . مردى صريح اللهجه بود و با خرافهپرستى بشدت مبارزه مىنمود و بدينسبب مورد احترام خاص و عام بود . كلمات قصار حكمتآميزى بيان مىداشت و هنوز سالخوردگان اردبيل برخى از آنها را به ياد دارند و جملهء معروف وى « حسين سنون دين سيز عزا داروه قربان اولوم » را بر زبان مىآورند .
مىگويند روزى مردى به دو مراجعه كرده گفت خانهام در كنار شهر است و شب هنگام كه به منزل مىروم از حملهء سگها مىترسم . دعائى به من ياد بده كه از مزاحمت آنها در امان باشم . شيخ گفت براى دفع شر سگ اين آيه را مىخوانند و
« نُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ ذاتَ الشِّمالِ وَ كَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ »
ولى بدان كه سگ عربى نمىداند و نبايد چوبدستى را از خود دور كنى .
او حوزهء درسى نيز داشت و از تأليفاتش كتاب منطقى است در شرح حاشيهء