كه به ابن عبيد الله شهرت دارد . در ماه صفر 791 هجرى در قاهره به دنيا آمده مذهب حنفى داشته و بنا بنوشتهء طبقات السنيه و الضوء الامع ، دوران تحصيلش كم بوده و بدينجهت در مسائل فقهى عميقا وارد نبوده است . كتاب طبقات السنيه فى تراجم حنفيه مىنويسد كه او تعلّم زبان تركى كرد و بدانطريق در دستگاه دولتى تقربّى يافت . مردى خوشسيما و نيكصورتى بود و پس از « تفهنّى » در حكم از او نيابت نمود . تاج بگفتهء برادرش ، « النافع » را از حفظ داشت و در « ايتمشيّه » آن را تدريس مىكرد . او در اواخر عمر به بيمارى اسهال خونى گرفتار شد و در دههء سوم ماه رمضان سال 844 هجرى با قولنج از دار دنيا رفت . « 1 »
تاج الدين اردبيلى :
از دانشمندان معروف قرن هشتم هجرى است كه در فقه شافعى و ادبيات عرب و علوم عقلى و نقلى معروفيت داشته و از بزرگان عصر خود بشمار مىآمده است . از مفتيان و مدرسان جليل القدر بغداد و قاهره ، دو مركز علمى اسلامى آنعهد بوده و يكى از ائمّهء علماى زمان خويش ، در همه رشتههاى علمى معاصر ، محسوب مىشده است . مقام علمى او تا بدان مرتبه رسيده كه به « شيخ العلما » شهرت يافته و در رحلتش بزرگان و فضلاى وقت اشعار و مراثى زيادى سرودهاند . از اساتيد معروف او « على النظام طوسى » ، « برهان الدين عبد الله » و « جمال الدين شيرازى » را نام بردهاند .
تاج الدين تأليفات زيادى داشته و كتاب بزرگى در احكام گرد آورده است . او « علوم الحديث » ابن الصلاح را تلخيص كرده و نيز با استخراج و تفكيك احاديث كتاب « الميزان شمس الدين ذهبى » ، آنها را در بابهاى جداگانه مرتب نموده به صورت روشنى درآورده است . مجموعههاى ديگرى نيز در تفسير و علم حديث و اصول تدوين كرده و بر كتاب « الحاوى » محمد بن زكرياى رازى و نيز بر « شرح كبير » حواشى مفيدى نوشته است .
او در هفدهم رمضان سال 746 هجرى در قاهره درگذشته است . در كتب تاريخ او را
هامش
( 1 ) - طبقات السنيه فى تراجم حنفيه للمولى تقى الدين عبد القادر المصرى الجزء اول . قاهره . 1390 هجرى .