فصل دوم نهادهاى فرهنگى ديگر در اردبيل
آموختن علم و دانش اختصاص بمدرسه ندارد بلكه در جوامع پيشرفته كنونى وسايل ديگرى نيز موجود است كه آدمى از طريق آنها مىتواند بمطالب مورد نظر دسترسى يابد و بر حيطهء معلومات خود بيفزايد و زندگى معنوى خود را پربار سازد .
در كشورهاى مترقى مهمترين اين وسايل رسانههاى گروهى است كه در كشور ما از آن به « راديو » و « تلويزيون » تعبير مىشود و امروزه نقش بسيار حساسى را از حيث تعليم و تربيت بر عهده دارد .
قبل از پيدايش اين دو وسيله كتابخانههاى عمومى و روزنامهها و مجلّات علمى اين وظيفه را بر عهده داشتند . ولى با تحولات چشمگيرى كه هم در خود رسانههاى گروهى و هم در برنامههاى آنها صورت گرفته قلمرو فعاليت اينها بيش از آنها گشته و هردو از وسايل ارزنده براى نشر علم و دانش شده است . ما در اين فصل تاريخچهء اين منابع عمومى را عنوان مىكنيم و از پيدايش روزنامه و كتابخانه و چاپخانه و راديو و تلويزيون در اردبيل باجمال سخن مىگوئيم :
روزنامههاى اردبيل :
اوّلين نشريهايكه به صورت روزنامه در اردبيل منتشر شده جريدهء « اتّفاق » نام داشته است كه مقارن با آغاز نهضت مشروطيت ايران ، بهمت تنى چند از آزاديخواهان در اين ولايت نشر مىگشته است . « 1 » ولى امروزه هيچ نسخهاى از آن ديده نمىشود و حتى هيچگونه نام و اطلاعى نيز از نويسندگان و ناشرين آنها در دست نمىباشد .
دوّمين روزنامه « برگ سبز » نام داشته كه با كوشش گروه ديگرى از مشروطهطلبان در سال 1326 قمرى ( 1287 خورشيدى ) در چاپخانهء احمديهء اردبيل بطبع مىرسيده است . اين روزنامه به صورت « نيمهفتهاى » يعنى دو شماره در هفته چاپ مىشده و
هامش
( 1 ) - صفحه 192 جلد اول اين كتاب .