فصل اول تعليم و تربيت در اردبيل
تاريخچه تعليم و تربيت :
با توجه بمطالب فوق مىتوان گفت اين امر اختصاص باردبيل ندارد كه دربارهء گذشتهء تعليم و تربيت آن مدارك و مآخذ روشن و مضبوطى در دست نباشد . بلكه در اكثريت قريب باتفاق بلاد ديگر نيز ، عليرغم جنگها و كشتارها ، كه بيان آنها وجههء همت مورخان بوده است ، نوشتهها و آثارى از اين حيث موجود نمىباشد و امريكه آگاهى از آن ، از لحاظ رشد فكرى و علمى انسان در كمال اهميّت بوده است ، از اين رهگذر در حدّ اعلاى اجمال و بىاطلاعى قرار گرفته است .
آنچه مسلم است اينست كه تعليم و تربيت از لحاظ تاريخ ، با پيدايش خود بشر و زندگى او در « كلان » هاى اوليه يكسان بوده است و بدون ترديد از روزيكه انسان در روى زمين پيدا شده و زادوولد نموده است تعليم و تربيت نيز آغاز گشته است . با اين تفاوت كه با وجود وحدت هدف ، محتواى اين دو كلمه ، در هردورهاى با دورههاى ديگر متفاوت بوده و آنچه كه در زمان ما از آن مستفاد مىشود با آنچه كه مثلا در عهود پيشين معمول بوده است فرق بس زيادى داشته است .
براى توضيح بيشتر لازم است يادآور شويم كه بطور كلى مراد از تعليم ياد دادن دانستهها و انتقال اطلاعات يك فرد يا يك نسل و نسلها ، بافراد و نسلهاى ديگر و مقصود از تربيت آماده كردن روح و جسم انسان براى نيك بودن و بهتر زيستن است . در عهد ما دامنهء امور و حيطهء دانستنيها بسيار زياد است ازاينرو هدف تعليم علاوه بر آموختن خواندن و نوشتن ، كه بعنوان وسيله تلقّى مىشود ، ياد دادن علوم و فنون گوناگون مىباشد ولى در گذشته قلمرو آن محدود بود و بويژه در جامعههاى اوليه ، اختصاص به نحوهء شكار و ايجاد پناهگاه و نظاير آنها داشت .
بهمانگونه تربيت نيز در آن دورهها توجه به آماده ساختن افراد براى زندگى در غارها