برداشته شود و تصميم فرقه بر مبناى واقعيّت اتخاذ گردد . سرانجام صلاح در آن ديده شد كه با افراد و مقاماتى نيز مآلانديشى كنند و طبق راهنمائى آنها عمل نمايند . مشورتها بسرعت انجام شد و مصلحت در عدم مقاومت يعنى تسليم اعلام گرديد . در نتيجه آقاى جاويد طى تلگرام خيلى فورى به قوام السلطنه پاسخ داد و در آن چنين گفت : « خيلى فورى . جناب اشرف آقاى نخستوزير ، تلگراف شماره 3048 با كمال تأسف امروز 20 / 9 / 25 ساعت 9 در واقع 24 ساعت بعد از عمليات جنگى زيارت شد . چنانچه حضرت اشرف اطلاع دارند اينجانب هميشه ساعى بود كه با حسن نيت حضرت اشرف كار آذربايجان با راه مسالمت حلّ گردد . امروز نيز از موقع استفاده كرده با كمك آقاى شبسترى موفق شديم آقايان مربوطه را حاضر به ترك مخاصمت نمائيم . اين موضوع خدمت آقاى سيف قاضى « 1 » نيز اطلاع داده شد . براى اينكه از خونريزى و برادركشى جلوگيرى شود دستور فرمائيد ستون مربوطه ترك مخاصمت نمايد و اجازه فرمائيد اينجانب به ميانه رفته قرار آمدن قواى تأمينيه را بگذارم . 985 دكتر جاويد » .
اقدام دكتر جاويد تنها اين تلگرام نبود بلكه او بعنوان استاندار و آقاى ميرزا على شبسترى رئيس مجلس ملّى آذربايجان ، با عنوان رياست انجمن ايالتى آن استان ، تلگرامهائى هم به شاه و قوام السلطنه مخابره كردند . شبسترى در تلگرام خود چنين نوشت « پيشگاه مبارك اعليحضرت همايون شاهنشاهى در اينموقع كه قواى تأمينيه به منظور اجراى مراسم انتخابات به آذربايجان حركت نموده از نظر علاقمندى خاص اينجانب و جناب آقاى دكتر جاويد استاندار آذربايجان ، فورا جلسهء فوق العاده در انجمن تشكيل ، بر اثر جديت و وطنخواهى شخص اينجانب و آقاى دكتر جاويد و بعضى خيرخواهان ديگر تصميم گرفته شد كه باستاندارى دستور داده شود تا از هرگونه سوءتفاهم يا عدم تمايلى كه در مورد قواى تأمينيه رخ دهد جدّا جلوگيرى تا وحدت و استقلال تمامى ايران از هرگونه خللى محفوظ و مصون بماند . بديهى است اين خدمت برجسته انجمن ايالتى و
هامش
( 1 ) - همزمان با تشكيل فرقهء دموكرات آذربايجان ، در كردستان هم حزبى بنام « كومله » تشكيل يافته بود كه هدفهاى مشابه دموكراتها را در كردستان اعمال مىنمود و آقايان سيف قاضى و محمد قاضى از سران آنها بودند .