وحدت جغرافيائى ايران امروز مرهون فداكاريهاى آنهاست ، آخرين قسمت تمكن مالى خود را نيز از دست داد .
فرشهاى بقعهء شيخ صفى الدين :
از جمله اشياء گرانبهاى بقعهء شيخ صفى الدين فرشهاى كمنظيرى بوده است كه غالبا در قرن دهم هجرى بافته شده و ساليان دراز رواق ، شاهنشين و بيوتات آن را مفروش ميساخته است و برخى از آنها امروز معروفترين و ممتازترين فرشهاى جهان را تشكيل ميدهد .
مشهورترين آنها قالى بزرگى است كه در زمان سلطنت شاه طهماسب اول ، يعنى بسال 946 هجرى قمرى ، باندازهء رواق بقعه ، كه آن روز تازه ساخته شده بود ، بافته شده و تا زمان سلطنت ناصر الدينشاه قاجار يعنى سال 1307 قمرى ( 1270 خورشيدى و 1890 ميلادى ) كف رواق بقعه را ميپوشانيد .
در آن تاريخ انجام يكسلسله تعميراتى در بقعه ضرورت يافت و براى تأمين مخارج آن لازم ديده شد كه اين فرش فروخته شود .
فروش فرش با اطلاع دستگاه حاكمهء وقت و از طريق حراج صورت گرفت و در آن صرافان و پولداران اردبيل نيز شركت داشتند . وقتى قيمت پيشنهادى مشتريان به دو هزار تومان رسيد صرافان و فرش فروشان اردبيل كنار كشيدند و يكنفر يهودى خريدار آن گرديد « 1 » .
چندى بعد آن فرش بدست نمايندهء تجارتخانهء « زيگلر و شركاء » در تبريز افتاد آنگاه تجارتخانهء ديگرى بنام
« W . S . Rabinson co . »
صاحب آن شد و پس از آنكه چندين دست گشت سرانجام بوسيلهء موزهء
« Sooth Kensington »
به چندين هزار ليره ابتياع گرديد و امروزه متعلق به موزهء
« Wictoria and Albert »
انگلستان است و در آن موزه به صورت يك اثر نفيس بىنظير بر ديوارى نصب گرديده است و سرآمد اشياء ممتاز شرقى و اسلامى موزهء نامبرده بشمار ميآيد « 2 » .
هامش
( 1 ) - روايتى است كه خادم كنونى بقعه از جد خود نقل مىكند .
( 2 ) - روزنامهء كيهان ( تهران ) در شمارهء 8491 مورخ 11 آبانماه 1350 در ضمن اخبار مهم خود ، از منابع خارجى ، تحت عنوان « نمايش قالى چهارصد سالهء ايران در لندن » چنين نوشته است :
« بقيه در زير صفحهء بعد » -