دلاوريهاى حاج - بابا خان در تبريز و مهاجرت او با آزاديخواهان آذربايجان
تنها مردم اردبيل نيستند كه از اين مرد شجاع تمجيد مينمايند و شهامت و بيباكى او را ميستايند بلكه كسانى مثل كسروى تبريزى از او داستانهائى ميگويند و او را بدلاورى معرفى مينمايند . كسروى در تاريخ هيجده سالهء آذربايجان متأسف است كه « او را ديرتر شناخته » « 1 » است و نتوانسته است دربارهء جوانمرديها و پهلوانيهاى او تحقيق بيشترى كند با اينحال در واقعهء جنگهاى تبريزيان و روسها ، كه از دور روز قبل از آغاز سال 1330 قمرى شدت يافته بود ، مينويسد « هركس ميخواست غيرت و مردانگى را تماشا كند ميبايست در اين روز به تبريز آيد » آنگاه با شرح جنگهاى مهادمهين و اطراف ارك چنين ميگويد « ديگرى در پيرامون ارك كه روسيان كوچهها را گرفته بودند و مجاهدان گامبگام جنگ كنان آنان را پس ميراندند و پياپى از دوسو كشته ميشدند . در اينجا يكدسته سالدات خود را بخانهء يكمرد سلمانى انداخته آنجا را سنگر گرفتند كه هركه ميخواست نزديك شود آماج تيرش ميساختند . مجاهدان خواستند راه باز كنند تا آنها بگريزند .
در اين ميان حاج بابا خان اردبيلى با دستهء خود رسيده جنگ با آنان را به گردن گرفت و كسان او پا بجلو گذارده در اندك زمانى روسيان را همه از پا انداختند » « 2 » .
كسروى دربارهء جنگهاى همانروز تبريز ( پنجشنبه 29 آذر 1290 خورشيدى برابر 29 ذيحج 1329 قمرى ) در جاى ديگر آورده است كه روسها چند روز پيش از آن دستهاى از سالداتهاى خود را از اردبيل به تبريز آورده در كاروانسراى محمد افها جا داده بودند و اين سربازان جديد از هرباره بر ديگر سالداتها برترى داشتند و بيباكى و دژخوئى فزونتر از آنان نشان ميدادند كه از روزيكه رسيدند بيم مردم بيشتر گرديد .
اين سالداتها از آن كاروانسرا درآمده با مجاهدان تبريز جنگها كردند و چون شب
هامش
( 1 ) - تاريخ هيجده سالهء آذربايجان احمد كسروى . چاپ دوم . تهران . امير كبير .
1333 . ص 92 .
( 2 ) - صفحهء 264 همان كتاب